De televisieserie The Good Place is niet alleen een geslaagde komedie, maar
presenteert een breed assortiment aan ethische filosofieën. Het is een serie met veel levenslessen.

De Franse filosoof Jean-Paul Sartre staat niet bekend als een gemakkelijke auteur. Geen gemakkelijk te consumeren leesvoer voor de lichtvoetige vakantieganger die wegvlucht van werkstress en coronaquarantaine. Niettemin heeft onze Franse existentialist een lichtvoetig toneelstuk geschreven met de titel Huis clos (1944).

Het toneelstuk gaat over drie gestorvenen: de lesbische femme fatale Inès Serrano, de oppervlakkige fashionista Estelle Rigault en de overspelige neuroot Joseph Garcin. Ze maken elkaars leven tot een ware hel: ze liegen, bedriegen, manipuleren en pesten elkaar tot ze murw zijn. En vluchten is onmogelijk: ze kunnen hun geriefelijk ingerichte kamer niet uit en aangezien ze al dood zijn, kan ook zelfmoord geen verlossing brengen. Het brengt Sartre, via de mond van Garcin, tot zijn gevleugelde uitspraak: l’enfer, c’est les autres, ‘de hel, dat zijn de anderen’.

Het toneelstuk kent vele bewerkingen in het Franse, Duits, Engels (No Exit) en Nederlands (Met gesloten deuren). Maar geen enkele film of boek heeft Sartre’s uitgangspunt zo schitterend herwerkt als de NBC-televisieserie The Good Place (2016-2020), in Nederland uitgezonden door Netflix. In deze zelfbenoemde komische serie arriveren vier mensen – twee mannen en twee vrouwen – in het hiernamaals, weergegeven als een typische Amerikaanse buitenwijk. Al snel blijkt echter dat de vier niet thuis horen in deze ‘goede plaats’, zoals Michael zijn hemel noemt. En deze hemel is alleen voor de heiligste van de heiligen: milieu-activisten, mensenrechtenadvocaten, filantropen, vredestichters, de hele Bergrede komt voorbij.

De Goede Plaats

Eleanor Shellstrop (Kristen Bell) is echter niet van het Moeder Teresa-type waarvoor iedereen haar lijkt te houden, maar een oppervlakkige egoïst uit Arizona, wiens grootste succes was het succesvol verkopen van netmedicijnen aan kwetsbare ouderen. Jason Mendoza (Manny Jacinto) is niet de Taiwanese monnik die iedereen verbaast met zijn gelofte tot eeuwig stilzwijgen, maar een totaal geflipte amateur-DJ, drugsdealer en kruimeldief uit Florida. Beiden hebben al snel door dat ze niet in de Goede Plaats horen, maar ze durven dat niet hardop te zeggen uit angst naar The Bad Place gestuurd te worden, waar – letterlijk – geween en tandengeknars te horen is.

De andere twee uitverkorenen menen echter dat ze wel degelijk in de hemel thuishoren, al hoewel de kijker al snel wantrouwig wordt. Tahani Al-Jamil (Jameela Jamil) is een rijke, Britse aristocrate die vriendjes was met de grote der aarde en er niet voor terugdeinst dat voortdurend ter sprake te brengen. Hoewel zij vele miljoenen voor liefdadigheid heeft bijeengebracht, deed ze dat niet voor de armen en behoeftigen zelf, maar om haar – veel succesvollere – zus in de ogen van haar streberige ouders te overtreffen – tevergeefs. En Chidi Anagonye (William Jackson Harper) spendeerde zijn gehele leven als universitair docent ethiek aan het schrijven van een 3000-pagina’s dik proefschrift dat zelfs zijn begeleider tot wanhoop drijft. Bovendien lijdt aan een ernstige vorm van keuzestress, waardoor hij zijn naasten meer dan eens groot verdriet heeft aangedaan.

Verbeteren

Als de vier begrijpen dat ze in hetzelfde schuitje zitten, krijgen ze van Chidi colleges ethiek en filosofie. The Good Place is niet alleen een geslaagde komedie, maar presenteert een breed assortiment aan ethische filosofieën. Plato, Aristoteles, Thomas van Aquino, David Hume, Phillipa Foot (van de het bekende ‘Trolleyprobleem’), Emmanuel Kant, Søren Kierkegaard en Tim Scanlon passeren op lichtvoetige maar authentieke de revue. De filosofische integriteit van de show is dan ook gewaarborgd door de toevoeging van Pamela Hieronymi aan het creatieve team van de serie: zij is zelf een bekende Amerikaanse hoogleraar ethische filosofie.

Langzaam verbeteren Tahani, Jason, Eleanor en Chidi elkaar en zichzelf, allemaal om in de Goede Plaats te mogen blijven. Tahani leert dat de wereld niet om haar draait, terwijl Chidi gaat beseffen dat de grote morele problemen van de wereld niet van achter een bureau alleen zijn op te lossen. Jason leert zijn impulsen onder controle te brengen, terwijl Eleanor gaat inzien dat alleen voor jezelf leven op ten duur niet vol te houden is. De vier worden langzamerhand vrienden. Daarmee verandert ook de Goede Plaats van karakter. Waar de vier eerst elkaar voortdurend aan het psychologisch martelen waren – hun karakters zijn zo verschillend dat het wel moest botsen – realiseren ze zich steeds meer dat ze de wereld ook voor elkaar tot een hemel kunnen maken.

Juiste mensen

The Good Place is een gecompliceerde show met filosofische en ethische doorkijkjes. De beschrijving hierboven gaat dan ook alleen nog maar over het eerste seizoen. De overige drie seizoenen zijn ook zeker de moeite van het kijken waard, maar elke verwijzing naar de inhoud van die seizoenen zou teveel weggeven van de twist aan het einde van seizoen één. Hoewel recensenten dat al te gemakkelijk zeggen, is het deze keer terecht. The Good Place weet elke keer weer te verbazen en de verwachting van de kijker op zijn kop te zetten zonder de eigen continuïteit te breken. Maar de show leert zijn kijkers vooral dat morele verbetering mogelijk is, zolang je maar de juiste mensen om je heen vindt. En het vinden van die juiste mensen begint met er zelf één te zijn.

Bron: Friesch Dagblad