Soms overkomt het je gewoon: uitgenodigd worden voor het schrijven van een bijdrage aan een liber amicorum, vergeet de eindredactie helemaal je bijdrage in het uiteindelijke boek op te nemen. Dat kan natuurlijk iedereen overkomen. Mij dus nu ook. Maar het verhaal is te leuk om niet te delen. Het is een fabel over bange Otter en prins Konijn. Otter is bang voor alle veranderingen die prins Konijn allemaal doorvoert in hun eeuwenoude organisatie. Dus gaat Otter amok maken. Maar zo snel laat Konijn zich niet afschrikken. Veel leesplezier.

Eens, lang geleden regeerde koning Bizon over zijn land achter de bergen, waar geen mens ooit voet heeft gezet. Koning Bizon was lang koning geweest, langer dan alle koningen voor hem. Hij was geliefd bij bijna alle dieren. Met sommige dieren had de koning echter ruzie gehad. Zo geloofden Slang, Piranha en Paradijsvogel dat ook buiten het land van koning Bizon dieren te vinden zouden zijn. Nu ontkende de koning dat ook niet, maar hij was ervan overtuigd dat als die dieren zouden bestaan, ze het beste zich onder zijn bewind konden scharen. Niet omdat hij per se de beste koning ter wereld was, maar wel omdat de Grote Oermoeder Pachamama hem, en al zijn voorgangers, dit geopenbaard had. Koning Bizon werd op een gegeven moment zo boos op Slang, Piranha en Paradijsvogel dat hij hen de mond liet snoeren: nooit mochten zijn meer in zijn bijzijn spreken.

Maar nu was koning Bizon heel ziek. En hij was ook al heel lang ziek. De dieren in zijn rijk voelden zich verdrietig dat hun koning zo moest lijden. Spin bood aan om met haar pijlsnel werkend gif zijn einde te bespoedigen, maar de koning wees haar af: Pachamama wilde het zo. Bovendien: ook onder zijn onderdanen waren vele dieren die lang en heftig moesten lijden. En de koning wilde solidair zijn met zijn onderdanen, die dat natuurlijk zeer waardeerden. Maar ze wilden liever dat de koning wat minder solidair met hen zou zijn en zich in de warme omarming van de Grote Oermoeder zou vleien. Uiteindelijk gebeurde dat ook. De koning stierf in Pachamama’s armen en drie dagen rouwden alle dieren in het hele land om het verlies van hun heerser.

Koning Beer

Niet lang daarna trokken de oudsten der dieren zich terug in een hut op de hoogste berg van het land. Het was aan deze dieren om een nieuwe koning te kiezen om te regeren. Lang hoefden ze er niet over te vergaderen. Uit hun midden kozen de oudste dieren Beer tot koning. Beer was een zeer geschikte kandidaat aangezien hij lange tijd een trouwe adviseur van koning Bizon was geweest. Hij kende het rijk daarom van binnen en van buiten. Iedereen vertrouwde dan ook volop in de wijsheid van de nieuwe koning. En lang bleef iedereen gelukkig.

Toch waren er ook dieren die kritisch waren op koning Beer, zoals er altijd dieren geweest waren die iets aan te merken hadden op hun heersers. Zo zijn dieren nu eenmaal: gek op hun koning, maar een beetje gemopper hoort er ook gewoon bij. Adelaar vond dat koning Beer nogal kritisch was op de vogels uit het Oosten, die graag andere boeken lazen dan de dieren in het Westen. Uil wilde graag zo af en toe kritisch in gesprek met Pachamama, maar koning Beer verbood hem dat stellig. En de Zwaluw bleef de koning lastigvallen met haar klacht dat haar eieren door onbekenden werden geklutst. Ze keek met een schuin oog naar koning Beer, omdat ze zijn hofhouding verdacht van de misdaad, maar de koning weigerde haar te spreken. Bovendien werden Adelaar en Uil afgesnauwd door de dienaren van Beer.

Te midden van het klagen van Adelaar, Uil en Zwaluw stonden ook dieren die hun koning op handen droegen. Otter was één van de grootste fans van koning Beer. Vaak stond hij langs de kant van de weg waar de koninklijke stoet voorbij zou trekken, met een vlaggetje in zijn hand naar de koning te wuiven. En natuurlijk wuifde de koning terug. Otter verslond de vele boeken die koning Beer had geschreven toen hij nog niet tot koning was gekozen en hij vond elk woord even waar. Het was immers de koning, en die had altijd gelijk.

Was hij niet door Pachamama op zijn troon neergezet? Had de Grote oermoeder immers niet de vergadering van de oudsten geïnspireerd om precies hem tot nieuwe koning te kiezen? Nee, iedereen moest koning Beer gehoorzamen en daarmee basta. Adelaar moest maar eens kritisch naar zijn eigen boeken kijken, of beter nog, een paar van koning Beer lezen, die waren veel beter. Uil moest er maar het zwijgen toe doen, aangezien hij andere dieren in verwarring bracht met zijn nieuwerwetse ideeën over Pachamama. En Zwaluw? Ach Zwaluw overdreef altijd zo verschrikkelijk. Er zou wel niets aan de hand zijn. En bovendien: wat kon koning Beer er nu aan doen? Alsof de koning verantwoordelijk was voor wat zijn hofdieren allemaal deden. Zeker niet. En dat vertelde Otter de dieren dan ook luid en duidelijk.

Net als met koning Bizon, zou ook koning Beer sterven in de armen van Pachamama. Dat wist Otter zeker, net als alle andere dieren in het rijk. Zo was het altijd gegaan en zo zou het altijd blijven. Maar deze keer ging het anders dan anders. Koning Beer was moe geworden van het regeren. Het was zwaar werk en hij merkte dat – hoe hij ook zijn best deed – hij niet alle dieren gelukkig kon maken. Bovendien had hij de lijdensweg van koning Bizon van nabij gezien toen hij nog diens adviseur was. Dus besloot koning Beer op een goede dag dat het genoeg geweest was. Hij trad af en gaf zijn kroon ter beschikking aan de raad van oudste dieren die een opvolger voor hem zouden kiezen.

Prins Konijn

Otter was ten einde raad. Hoe kon dat nu gebeuren? Al sinds honderden jaren was er geen koning afgetreden. Was dit een teken van Pachamama? Zat er onheil in de lucht? Otter dacht er het zijne van, maar had veel vertrouwen in de raad van oudsten, die immers voor een belangrijk deel door koning Beer benoemd waren. Het zou dus wel goedkomen, dacht Otter. Dat kwam het altijd. Adelaar, Uil en Zwaluw keken ook belangstellend uit naar de nieuwe heerser. Misschien dat deze hen zou willen aanhoren. Ook Slang, Piranha en Paradijsvogel veerden op. Misschien dat de nieuwe koning hun knevel zou laten weghalen, zodat ze weer vrij konden spreken. Otter hoopte van niet en hij bad tot Pachamama om wijsheid voor de oudsten.

De raad van oudsten had wederom niet lang nodig om tot een besluit te komen. Eensgezind, zoals altijd, koos de raad Konijn tot nieuwe koning. Iedereen in het rijk was verbaasd, Konijn zelf nog wel het meest. Konijn kwam uit ver gebied binnen het rijk en lang niet iedereen kende hem. Maar ook Konijn geloofde – net als Bizon en Beer voor hem – dat de Grote Oermoeder hem op deze plaats had verkozen. Hij stemde dus in met de verkiezing, maar stond erop niet als koning maar als prins door het leven te gaan. Hij vond koning te vormelijk, net als het paleis waar de koningen altijd hadden gewoond. Hij betrok een kleinere woning en leefde midden tussen de andere dieren, die daar heel erg aan moesten wennen.

Ook Otter moest heel erg wennen aan de nieuwe situatie. Prins Konijn was heel anders dan koning Beer of koning Bizon. Nog steeds stond Otter met zijn vlaggetje langs de weg te zwaaien als de prins in zijn kleine koetsje voorbijkwam – de grote had hij weggedaan – maar het voelde niet meer zoals vroeger. En Otter probeerde ook de boeken te lezen van prins Konijn, zoals hij eerder had gedaan met de boeken van Bizon en vooral Beer, maar hij kon zich er niet doorheen werken. Bizon en vooral Beer schreven altijd in rechte lijnen, met heldere interpunctie en met rotsvaste zekerheid. Konijn schreef zoals hij leefde: vaak in kronkelige zinnen, de punten en komma’s waren een rotzooi en liever twijfelde Konijn dan dat hij alles zeker zei te weten.

Het irriteerde Otter en het maakte hem ook bang. Als zelf de koning, of de prins in dit geval, ging twijfelen aan wat Pachamama had geopenbaard, wat bleef er dan over van de orde in het koninkrijk en van de rijke traditie die het land gemaakt hadden tot wat het nu was? ‘Ach, Otter’, zei de prins op een dag, ‘je moet niet zo bang zijn. Natuurlijk hoef je nooit aan de Grote Oermoeder te twijfelen, maar je mag gerust wel onzeker zijn over wat we van haar denken te weten. Ze is groter dan wij denken kunnen, weet je. Je moet eens met Uil en Adelaar gaan praten, die hebben mooie ideeën.’ Maar Otter had helemaal geen zin om met Uil en Adelaar te gaan praten, die maakten hem alleen maar nog meer in de war.

Otter

Otter had er sowieso een beetje een hard hoofd in dat prins Konijn wel een goede opvolger van Bizon en Beer was. Niet alleen luisterde hij naar Uil en Adelaar, maar ook eindelijk naar Zwaluw. Prins Konijn begreep direct dat Zwaluws beschuldigingen over haar geklutste eitjes op waarheid berustte en stelde een diepgravend onderzoek in. De uitkomsten waren groter dan Otter durfde te accepteren: overal in het land tot in de raad van oudsten waren eierklutsers te vinden. Prins Konijn had er veel verdriet over en probeerde Zwaluw zo goed mogelijk te helpen, hoewel hij heel goed begreep dat hij de eieren nooit meer kon ontklutsen.

Prins Konijn deed nog veel meer dat Otter niet begreep. Zo liet hij Slang, Piranha en Paradijsvogel vrij. En hij luisterde naar deze dieren, die hem vertelde over verre landen met onbekende dieren die de meest exotische gebruiken kenden. Zo aanbaden ze Pachamama, de Grote Oermoeder, in de gedaante van een beeldschone Poes met een Kitten op de arm, waarvan ze geloofden dat deze gestorven was voor de zonden van alle dieren. Dus ook die van Otter. En prins Konijn wilde deze dieren niet onder zijn bewind brengen, maar schepte er genoegen in hen over Pachamama te vertellen. Konijn was dan ook zeer vereerd toen een delegatie van deze vreemde dieren hem een beeld van de Poes-met-Kitten gaven en hij gaf het beeld een mooie plek in de tempel van Pachamama.

Otter spatte uit elkaar van boosheid en teleurstelling. Prins Konijn bezoedelde de nalatenschap van koning Bizon en Beer. Konijn had geen respect voor de Grote Oermoeder. Konijn luisterde naar Uil en Adelaar en Piranha. Voor Konijn leek niets meer heilig. En luidkeels riep Otter zijn mededieren op om hun ongenoegen jegens Konijn te uiten en hem tot aftreden te dwingen. De meeste dieren letten niet echt op Otter, terwijl anderen – zoals Wolf en Jakhals – zich bij Otter en zijn protest aansloten. Ze belegden vergaderingen waarop ze met elkaar herinneringen ophaalden aan die goeie ouwe tijd van Bizon en Beer. En ze verspreidden ingewikkelde pamfletten over de Oermoeder Pachamama en de afgod Poes.

De meeste dieren negeerden Otter, Wolf en Jakhals. Dat deed ook prins Konijn, hoewel hij heel goed wist wat er aan de hand was. Hij kende de grieven van zijn dieren en begreep die zelfs. Hij had medelijden met hen. Op een goede dag demonstreerden Otter en zijn kompanen voor het huis van Konijn, die zich wijselijk niet liet zien. Wie zich wel lieten zien, waren Zwaluw, Adelaar en Uil, tezamen met Piranha, Paradijsvogel en Slang, die aan Otter, Jakhals en Wolf vroegen wat ze kwamen doen. ‘We zijn hier om tegen prins Konijn te demonstreren’, zei Otter namens hen allen, ‘wat ons betreft gaat hij weg’.

Uil nam het woord en zei: ‘Maar lieve Otter, je hebt het zelf gezegd, nog niets eens zo lang geleden. De koning is door Pachamama op de troon gezet. De Grote Oermoeder heeft de vergadering van oudsten geïnspireerd om hem tot nieuwe koning te kiezen. Wie ben jij, Otter, om aan je eigen woorden nu ineens te twijfelen?’ Otter liet zich niet zo snel uit het veld slaan: ‘Maar deze koning, dat Konijn, is helemaal geen goede koning’. – ‘Maar waarom dan niet’, vroeg Uil. ‘Omdat hij niet doet wat ik vind’, flapte Otter eruit. Uil moest lachen: ‘Dus alleen die koning die jouw goedkeuring kan wegdragen, is door de Oermoeder gekozen?’

Otter begon onzeker te worden. ‘Ik mag toch wel kritiek hebben op onze koning, als ik dat wil?’ – ‘Natuurlijk’, antwoordde Uil, ‘maar bedenk wel het volgende. Waar was jij toen Piranha, Paradijsvogel en Slang de mond werden gesnoerd? Jij deed je mond niet open om hen en hun recht op kritiek te verdedigen. Wat zei je toen Adelaar en ik werden afgesnauwd door de dienaren van de koning? Je lachte en snauwde met hen mee. En wiens kant koos jij toen Zwaluw om recht vroeg over haar eieren? Jij beschuldigde haar dat ze koning Beer in een kwaad daglicht wilde stellen. Waarom wil jij nu recht hebben waarop wij volgens jou geen recht hadden?’

Otter begon te huilen. ‘Ik vind het allemaal zo moeilijk, al die veranderingen’. Uil strekte zijn hand naar hem uit. ‘Kom, Otter, laten we vanaf nu vrienden zijn’. En samen liepen ze weg, terwijl prins Konijn tevreden over hen waakte. Prins Konijn leefde nog lang en gelukkig onder de bescherming van de Grote Oermoeder, die hij als Pachamama en Poes-met-Kitten vereerde. Tot ook hij aftrad en de raad der oudsten een nieuwe koning liet kiezen. Welke? Maar dat is voor een ander verhaal.

Foto: https://unsplash.com/@lorna_ladril