Opinie-artikelen

Tekst Wilhelmus beetje dom


De formatie zit in een stroomversnelling. VVD, D66, CDA en Christenunie zitten al maanden bij elkaar om de Grote Problemen van onze tijden het hoofd te kunnen bieden. De vluchtelingencrisis bijvoorbeeld, of de langzame ineenstorting van ons zorgstelsel. Of de naderende kernoorlog tussen Noord-Korea en de Verenigde Staten onder leiding van twee straatschoffies met te kleine handjes. En zo kan ik nog wel even voortgaan. Maar nee, het was nog veel belangwekkender: de partijen vinden dat Nederlandse kinderen de tekst en de ontstaansgeschiedenis van het Wilhelmus beter leren kennen.

O gruwel

Nu ken ik als rechtsgeaarde burger van ons zalig vaderland de tekst van het eerste couplet van ons volkslied. In ieder geval een stuk beter dan de mannen van het Nederlands voetbalelftal die bij elke interland kijken alsof ze het lied voor de allereerste keer beluisteren en zich suf piekeren waar die rare tekst nu toch op kan slaan. Ik ken zelfs het zesde couplet dat – o, gruwel – in mijn vroegere parochiekerk werd gezongen op het einde van de mis op Koninginnedag.

Willem en David

Het Wilhelmus kan bij mij echter als rooms-katholiek in hart en nieren nu niet bepaald direct bekoren. En dan heb ik het niet over de ouderwetse taal, die ben ik in de liturgieën van mijn moederkerk wel erger gewend. En dan heb ik het ook niet over de chiastische stijl van de vijftien coupletten, die Willem van Oranje in het exact middelste vers zichzelf laat verheerlijken als de Nederlandse incarnatie van de Bijbelse David. ‘Als David moeste ik vluchten. Voor Sauel den tiran, zo heb ik moeten zuchten.’ Ja, die kennen de meeste mensen niet.

Opstandenleider

Best wel een beetje arrogant om jezelf met David te vergelijken, zou je zeggen. Zeker als kleine opstandenleider in een uithoek van de bewoonde wereld. En hoewel we natuurlijk niet weten of Willem deze poëzie wel of niet zelf gezongen heeft, doet de tekst alle moeite dit wel te suggereren. Het achtste couplet eindigt dan ook met ‘verlost uit alder nood, een koninkrijk gegeven, in Israël zeer groot’. Willem als David en Nederland als het heilige land. Creatief is het wel, inhoudelijk een beetje dommig.

Protestantse tekst

Maar de hele tekst van het lied is een beetje dom, zeker als je het wil gebruiken als volkslied aan het begin van de 21e eeuw. Niet dat het Wilhelmus dat al eeuwen is. Het werd pas in jaren dertig van de vorige eeuw als zodanig aangenomen, dus geen gezeur over ‘het oudste volkslied ter wereld’. De tekst is waarschijnlijk van een intimus van Willem van Oranje, maar de melodie is Frans en al veel ouder. Het werd waarschijnlijk voor de eerste keer gezongen tijden het beleg van de Franse stad Chartres door de (protestantse) hugonoten in 1568. Het hele Wilhelmus ademt dan ook millitant soort protestantisme uit.

Sioux-bloed

Laten we de tekst eens nader beschouwen. Willem zingt, of we doen alsof, dat hij ‘van Duitse bloed is’. Nu ben ik inderdaad 1/5 Duits, maar ook Spaans en Hongaars bloed stroomt door mijn aderen, en waarschijnlijk ben ik ergens ook nog wel 1/13 Sioux-indiaan. Dus ik voel me niet zo aangesproken door dat Duitse bloed. Nu heb ik niets tegen Duitsland overigens. Van mij mag Merkel de hele hap in één keer overnemen, als het jongste Bundesland van de Duitse federatie. We hebben nog wel ergens een stadhoudersbrief liggen met een leuk opzetje erin, opgesteld door een ver familielid van diezelfde Willem van Oranje.

Superstaat

‘Den vaderland getrouwe, blijf ik tot in den dood.’ Nu weet ik natuurlijk niet hoe graag onze cryptonationalistische CDA-voorman zijn leven geeft voor ons land, maar persoonlijk geef ik mijn leven überhaupt niet graag ergens voor. De meeste zaken zijn ’t gewoon niet waard. Maar als ik dan mijn leven in de waagschaal moet leggen, zeker niet voor een vlag-met-drie-kleuren en een zogenaamd nationale trots. Onze enige trots ligt in klompen en windmolens en die kunnen we ook als onderdeel van een Europese superstaat gewoon blijven exporteren.

Spaanse koning

En dan de meest flagrante leugen in het hele Wilhelmus. ‘Den koning van Hispanje heb ik altijd geëerd’. Als die Willem ook maar iets gedaan heeft dat het vermelden in de geschiedenisboeken waard is, dan is het in opstand komen tegen het door God en wet over hem geplaatste gezag, de rooms-katholieke monarch van Spanje. Als Willem vandaag de dag hetzelfde zou proberen, zou hij als hoofd van een separatistische organisatie met terroristisch oogmerk opgesloten worden in Guantanamo Bay. Maar neen, door een wrange speling van het lot wordt deze onbetekenende opstandenleider uitgeroepen tot de belangrijkste staatsman uit onze geschiedenis.

Hoe het ook zij: de formatie loopt gesmeerd als dit de zaken zijn waar ze nog over moeten vergaderen. Ik ga vast de andere coupletten uit mijn hoofd leren. Dat zal aanstaand vicepremier Buma vast aangenaam zijn. Zoals couplet veertien zegt: ‘Het zal hier haast zijn gedaan.’

Bron: Jalta.nl; op 22-08-17 geplaatst als opinie in het Nederlands Dagblad.

Advertenties