Opinie-artikelen

Onderwijs met een ziel


Toen mijn lief en ik jaren jaren geleden voor de keuze stonden naar welke basisschool wij onze twee kinderen zouden laten gaan, zaten we met een probleempje. Mijn vrouw en ik zijn nogal rooms-katholiek. Daar kunnen wij ook niet zoveel aan doen. We zijn nu eenmaal zo opgevoed en we verzetten ons tot op de dag van vandaag met succes tegen de modieuze neiging om publiekelijke het geloof van je kinderjaren af te zweren bij wijze van intellectuele zelfbevrediging. Bovendien is rooms-katholiek-zijn een geaardheid, zo heeft Herman Finkers ons uitgelegd.

Nu waren (en zijn) er in de regio ’s-Hertogenbosch (wij wonen zelf in Vlijmen) een heleboel proestantse en ook rooms-katholieke scholen te vinden. Het probleem met de meeste van die scholen is tweeledig. Of de school – meestal de rooms-katholieke variant – is zo katholiek dat je er niets van merkt, of de school – meestal de protestantse variant – is nogal, laten we zeggen, blijven steken in de vaart der volkeren. Ik heb zelf op een protestantse basisschool in Leidschendam (bij Den Haag) gezeten en de liedjes van Johannes de Heer roepen bij mij niet altijd even goede herinneringen op.

Bovendien vind ik het een beetje irritant dat protestantse scholen zichzelf afficheren als ‘christelijke school’, alsof rooms-katholieken geen christenen zijn of zo. Maar dat geheel ter zijde.

School met de Bijbel

Mijn moeder koos overigens voor die ‘christelijke school’ omdat ze daar ‘tenminste nog iets met het geloof deden’. Dat kopte. En, zo zei ze, ‘die katholieken scholen helemaal niets.’ En dat klopte ook. Ik ken ook rooms-katholieke ouders – normale, hele lieve  mensen – die daarom voor thuisonderwijs hebben gekozen. Ik hoef u niet te vertellen wat je dan allemaal over je heen krijgt, van je sociale omgeving, en van de schoolinspectie.

Uiteindelijk hebben mijn lief en ik voor een andere oplossing gekozen. Wij hebben onze kinderen naar de Vrije School in ’s-Hertogenbosch laten gaan. Laten we zeggen dat dit ook geen onverdeeld succes is geweest. Daar wil ik ook eerlijk in zijn. Elk conflict wordt bedekt onder een verstikkende deken van voorgewende harmonie. Slimme of juist trage leerlingen zijn de Sjaak. En ik begin niet eens uit te leggen wat euritmie is, maar geloof me als ik zeg dat het op de onvermoede bezoeker overkomt als een jaren twintig variant op de Kabouterdans van Kabouter Plop. En klapspelletjes, die moesten niet alleen de kinderen doen, maar ook de ouders tijdens de ouderavonden. Ik ben niet verlegen, sommige zouden zelf kunnen zeggen extravagant, maar ik zocht wanhopig een steen om mij onder te verschuilen.

Hoofd, hart en handen

Maar tegelijkertijd deed de Vrije School ook een aantal zaken heel goed. Onderwijs van hoofd, hart en handen bijvoorbeeld. Kinderen niet zien als toekomstige modelburgers die vooral cognitieve vaardigheden moeten geleerd krijgen, maar zelfstandige bundelingetjes van denken, voelen en handelen.

Respect voor verhalen en tradities is een ander ding dat ze op die school goed doorhadden. Natuurlijk, alle jongens en meisjes rond de Meiboom laten dansen, ziet er natuurlijk wel een beetje mal uit, maar aan het einde van de school konden de kinderen haarfijn uitleggen waar het met Kerstmis, Pasen, Pinksteren, Hemelvaart, Mariatenhemelopneming, st.-Jozef, st.-Maarten en st.-Michael over ging. Kom daar maar eens om bij een andere school.

Verhalen

De mens leeft van verhalen die generatie op generatie worden doorgegeven. Verhalen uit de Griekse mythologie en uit de Noordse traditie van Edda. Verhalen uit het oude Egypte, van de Romeinen en – uiteraard – ook de verhalen uit de christelijke traditie. Je hebt die verhalen nodig, je moet die verhalen kennen wil je onze eigen collectieve geschiedenis begrijpen, wil je niet als een postmoderne zombie door bibliotheken en musea dwalen zonder dat je ook maar het kleinste idee hebt waar het allemaal over gaat.

Pleit ik hier voor dat katholieke ouders hun kinderen dan maar naar een Vrije School moeten doen? Nee, dat is een individuele afweging en – zoals ik zei – ook op Vrije Scholen kan je mopperen. Maar ik doe hier wel een pleidooi, aan katholieke scholen en ouders om juist hiervoor extra aandacht te geven: hoofd/hart/handen en het vertellen van verhalen. Hierin zou een rooms-katholieke school zich moeten onderscheiden van alle andere scholen.

Mensen

Het besef dat kinderen op alle niveaus moeten worden aangesproken om op te groeien tot zelfstandige, creatieve en kritische mensen, niet louter om klaargestoomd te worden voor de arbeidsmarkt. Het besef dat de mens in en van verhalen leeft en dat je de zo heftig gezochte sociale cohesie niet kan vinden in het opleggen van een seculiere moraal van zelfstandige autonomie, maar in de gedeelde ervaringen van generaties voor ons.

Een rooms-katholieke school moet kennis overdragen en competenties aanleren. Dat staat buiten kuif. Maar dat doet elke school, of poogt dat minimaal. Maar een echte rooms-katholieke school moet aandacht hebben voor Bildung, karakterontwikkeling, ontwikkeling van de ziel, gevoelig gemaakt voor de uiterst zachte trillingen in ons menselijk bestaan.

Bron: Geschreven voor oudersvankatholiekescholen.nl (afgeschermd)

Advertenties