BN/de Stem

Seculier Allerheiligen


4mei. De dag dat Nederland twee minuten stil staat bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog: Joden, verzetsmensen en geallieerde soldaten. Het emotionele gewicht van 4 mei is groot. Het is een van de laatste collectieve ‘feestdagen’ die ons als natie bindt. Er zijn toespraken, kransleggingen, het luiden van de doodsklok, massa’s mensen op de been, het Wilhelmus weerklinkt. Stilte. Rituelen. Gewijde teksten.

bndestem

4 mei is de seculiere variant op wat christenen kennen als Allerheiligen. Op Allerheiligen – 1 november – herdenkt de rooms-katholieke kerk de helden, heiligen en leidsmannen die ons voor gegaan zijn op de weg van het geloof. Ze zijn gestorven, maar niettemin leven ze nog. Bij God en in onze gedachten. We denken aan hen, we roepen ze aan, we zingen liederen, we zijn stil.

Allerheiligen gaat over de heiligen, de geslaagden, de triomferenden, de martelaars, de geloofsverkondigers. Ze stonden aan de goede kant van de geschiedenis. Hun gelijk werd later ook ons gelijk. En wij als stervelingen mogen meedelen in hun goddelijke glorie. Hetzelfde geldt voor de vermoorde Joden, de omgekomen geallieerde soldaten, de geëxecuteerde verzetsmensen. Ze hebben een mythische status, het zijn helden, heiligen zelfs.

Nu kent de rooms-katholieke kerk ook het feest van Allerzielen, één dag later, op 2 november, ook door veel mensen buiten de kerk gevierd. Allerzielen, dat gaat over iedereen die gestorven is: de goeden en de slechten, en vooral die er tussen in zaten. Over de zondaars en over de heiligen. De overwinnaars en de verliezers. De dood brengt hen immers allemaal samen.

Helaas hebben we van Allerzielen geen seculiere variant, ook niet op 5 mei, Bevrijdingsdag. We kunnen ze niet, of nog niet, herdenken de daders, de kampbeulen, de executeurs, de SS-ers. Zoveel ruimte bestaat niet in ons hart. Toch stierf Christus, zo geloven wij, voor iedereen, de verzetshelden en de Duitse soldaten, de kampbeulen en hun weerloze slachtoffers. Misschien kunnen we niet meer in zo’n God geloven. Ik wel.

Bron: BN/de Stem

Advertenties