Opinie-artikelen

Zoeken naar ruimte tussen de regels, loyaal aan de kerk


Bedienaren van de r.k.-kerk liggen onder het vergrootglas in de euthanasiezaak in Den Bosch. Het is prijsschieten en niemand wordt er wijzer van.

brabants dagblad.jpg

Gedoe in de Bossche binnenstadsparochie. Telegraaf en Brabants Dagblad meldden afgelopen week dat pastoor Robert van Aken geweigerd had de uitvaartliturgie te verzorgen van de homoseksuele David Frequin. Deze Frequin bereidde actieve levensbeëindiging voor vanwege mond- en keelkanker, en meldde dat aan Van Aken. En toen waren de poppen aan het dansen. Deze kwestie biedt namelijk alle ingrediënten voor een lekkere mediarel: homoseksualiteit, actieve euthanasie en een door de r.k.-kerk geweigerde uitvaart.

Hoewel ik de details over de gesprekken tussen Van Aken en Frequin (en zijn partner) niet ken, vind ik de hele gang van zaken nogal onsmakelijk. En dan heb ik het niet over Van Akens gedrag, maar over de gemakkelijke stemmingmakerij vanuit diverse media. Ik ken Van Aken als een kundig, betrokken en pastoraal fijngevoelige priester zoals we er in de r.k.-kerk van Nederland te weinig hebben. Maar hoe pastoraal of fijngevoelig je ook bent, je staat als priester voor ’t blok zodra het expliciet over actieve euthanasie gaat. Zodra ‘de zaak’ publiek gaat (of lijkt te gaan) heb je namelijk niet meer de keuze om even weg te kijken of bepaalde details ‘te vergeten’.

Aangeraakt

Actieve euthanasie is problematisch voor de meeste christenen, in Nederland en daarbuiten. Voor christenen is het leven in eerste instantie vooral een gegeven leven, een gekregen leven. En dan hebben we het niet eens alleen over het idee van een scheppergod. Nee, iedereen die bestaat heeft zijn leven zoals dat nu is te danken aan een myriade van andere mensen: je ouders, je broers en zussen, vrienden, familie, docenten, kameraden, school- en studiegenoten, collega’s, enzovoorts. Dankzij hen ben je geworden wie je nu bent.

En omgekeerd: ook jij hebt gedurende je leven ontelbare andere levens ‘aangeraakt’, beïnvloed, bijgestuurd, zonder het vaak zelf te weten. Wie actief een einde aan zijn leven maakt, ‘zondigt’ daarom niet alleen tegen zichzelf, maar feitelijke tegenover de gemeenschap, die myriade van verbindingen in het levensweb van iedere mens. Natuurlijk zijn er allerlei omstandigheden te bedenken die voorkomen dat deze discussie over euthanasie zwart/wit gevoerd moet worden. Er is ruimte voor nuances, voor uitzonderingen, voor context, in het kort, voor pastorale ruimte. Maar problematisch blijft het.

Bedienaren van de r.k.-kerk liggen onder het vergrootglas, van de maatschappij, van de media. En helaas niet altijd ten onrechte. Ook bedienaars van de moederkerk maken zich schuldig aan de laagheden van de menselijke natuur. Fraude, ontrouw, bedrog tot en met seksueel misbruik in pastorale relaties. Dat weten we allemaal. Een instituut dat met het morele vingertje zwaait, kan het verwachten zelf dubbel scrupuleus te worden bekeken. En terecht, wat mij betreft.

Maar tegelijkertijd moeten priesters, diakens en pastoraal werkers binnen de r.k.-kerk voortdurend op eieren lopen als het gaat om hun pastorale praktijk. Enerzijds willen zij graag liefdevol zijn, pastoraal betrokken, op zoek naar de menselijk maat, de marge in het leven. Ze willen, zoals paus Franciscus dat zegt, in het veldhospitaal werken: vies en smoezelig van de klei en de wonden die zij elke dag tegenkomen.

Aan de andere kant werken zij voor een wereldwijd instituut dat zeer duidelijke regels, normen en waarden hanteert. Bijvoorbeeld in het geval van euthanasie. Die regels zijn er niet voor nop, en de bedienaars worden geacht zich met die regels te verbinden. Niet dat de regels het laatste woord moeten hebben, maar simpelweg negeren is natuurlijk ook geen echte goede optie.

Loyaliteit

Daarom. Als er plannen zijn voor actieve euthanasie, als die plannen als zodanig worden medegedeeld, als een datum voor een uitvaartliturgie over de eigen dood heen wordt gepland, nota bene in de Sint-Jan, en als het dan ook nog eens gaat om een niet-actieve kerkganger (waar geen pastorale relatie mee bestaat, maar ter plekke moet worden opgebouwd), dan komen de pastores klem te zitten. Klem tussen de diepgevoelde behoefte tot pastorale nabijheid en het zoeken naar ruimte tussen de regels enerzijds, en de loyaliteit en gehoorzaamheid naar het instituut waar zij hun leven aan hebben verbonden.

Daar kom je dus niet uit als pastor. En dus neem je een beslissing, die wel fout moet zijn, omdat aan alle opties nadelen kleven. En dan wordt er gelekt naar de pers, en komt er een rel op gang. Je bent kansloos als pastor, hoe pastoraal je ook bent. Het is prijsschieten. En daar wordt niemand wijzer van, ook Frequin niet.

Bron: Brabants Dagblad

Advertenties