Cobbenhagen

Beyoncé, bid voor ons


Beyoncé is zwanger. En de wereld mag ’t weten. Ze had al een kindje met haar man Jay Z: Blue Ivy Carter (2012). Nu is de R&B-diva weer in verwachting, van een tweeling nog wel. En de foto’s van haar zeer zwangere buik behoren tot de meest gedeelde afbeeldingen op Instagram ever.

Beyoncé is zwanger. En de wereld mag ’t weten. Ze had al een kindje met haar man Jay Z: Blue Ivy Carter (2012). Nu is de R&B-diva weer in verwachting, van een tweeling nog wel. En de foto’s van haar zeer zwangere buik behoren tot de meest gedeelde afbeeldingen op Instagram ever. Wat je van die foto’s vindt, ligt aan je smaak: sommige critics spreken van ‘kitsch’, terwijl haar fans haar prijzen vanwege de onbekommerdheid waarmee ze haar naakte lichaam toont.

En je hebt inderdaad veel om naar te kijken. Beyoncé is of naakt, terwijl ze het meest minimale met haar handen bedekt houdt, of ze heeft nauwelijks verhuld ondergoed aan in blauw en roze accenten, zodat de fans los kunnen gaan op het raden naar het geslacht van de tweeling. Enkele van die foto’s zijn onder water genomen zodat Beyoncé in een Ariël-de-zeemeermin-imitatie rond dwarrelt. Andere geven de zangeres weer in een bloemenzee. En dan wordt het pas echt interessant.

Wie met katholieke ogen naar de serie kijkt van Beyoncé in de bloemenzee valt gelijk het één en ander op. Behalve de bloemen in heur haar en rond haar gezicht, zie je ook een soort stralenkrans om haar weelderig haar. Met de ene hand houdt zij haar onderbuik vast in een inmiddels klassiek te noemen zwangerschapspose terwijl ze met haar andere hand haar borst afschermt tegen hebberige ogen, of juist erin knijpt in een paradoxale combinatie van preutsheid en geilheid.

Met andere woorden: Beyoncé speelt in deze zwangerschapsfoto’s een dubbele rol. Enerzijds speelt zij de rol van de universele aarde, van Gaia of – in haar eigen woorden – Venus, die symbolisch de wereld baart en over alle leven waakt. Anderzijds schuurt ze tegen de beeltenis van de Madonna aan, de moeder van Jezus. De stralenkrans, de rode bloemen, zelfs de borst waarin ze zacht knijpt, het lijkt op een Zuid-Amerikaans Maria-altaartje waarin kunst en kitsch, christendom en paganisme elkaar op een prettige manier treffen.

Nu denken de meeste mensen niet gelijk bij (bijna) blote borsten aan de Moedermaagd, maar ook dat is een vooroordeel. In de rooms-katholieke traditie kennen we de beeltenis van Maria Lactans, de melkgevende Maria. Maria staat dan afgebeeld terwijl ze Jezus de borst geeft, met slechts één borst getoond. Of sterker nog, in andere afbeeldingen zien we de Madonna terwijl ze in haar borst knijpt. De melk uit haar borst spuit in de mond van de heilige die dan ‘toevallig’ aan de voeten van Maria zit. Zo is er een beroemd voorbeeld van de H. Bernardus van Clairvaux, die zich op deze manier mocht verblijden in goddelijke genade.

Beyoncé staat – met haar verwijzingen naar de r.k.-traditie – in een langere rij van popartiesten die met meer of minder succes hun eigen religieuze traditie inzetten om zich te onderscheiden van hun concurrenten. De moeder van dit genre is ongetwijfeld Madonna die in haar Confessions on the Dancefloor-tournee zich aan een groot kruis liet hangen. Andere artiesten volgden, waaronder Lady Gaga ongetwijfeld de bekendste is. In haar clip Alejandro eet Lady Gaga een rozenkrans op terwijl ze in een paar, leren habijt ligt opgebaard terwijl haar hart – met doornen omwikkeld – met de stoet wordt meegedragen.

Beyoncé incarneert in haar zwangerschapsfoto’s een oermenselijk verlangen: een verlangen naar troost, geborgenheid en bescherming. En dat kunnen we wel gebruiken in een tijd van Trump en Wilders. Ik wens Beyoncé en haar man een goede zwangerschap en een veilige bevalling. In de tussentijd vervult ze een typisch rol, van maagd en moeder tegelijk, moedergod en popidool in één.

Bron: Tilburg Cobbenhagen Center

Advertenties