Nostalgie – gevaarlijk verlangen


Het handelsmerk van Southpark is geen beschaafde discussie, maar eerder een ontwapenende grofheid. Niettemin schuilt er veel slimme satire in Parkers en Stone’s werk. Zo is een van de rode lijnen in het huidige seizoen zogenaamde member berries, ‘herinneringsbessen’. Wat mij betreft een prima waarschuwing voor ongefilterde nostalgie.

In het 20e seizoen van Southpark gaan Matt Stone en Trey Parker verder op de ingeslagen weg. Politieke correctheid, de Amerikaanse presidentsverkiezingen, rassenrellen, alles waar we collectief mee in onze maag zitten, wordt genadeloos bekritiseerd. Elke uitspraak over vrouwen en minderheden wordt gediskwalificeerd als een ‘micro-agressie’. De verkiezingen gaan tussen een turd sandwich en een giant douche, zoek maar op in het woordenboek wat dat betekent. En de rassenrellen in Amerika worden omgebogen naar een gender war die rond raast op de lokale basisschool.

Member berries

Het handelsmerk van Southpark is geen beschaafde discussie, maar eerder een ontwapenende grofheid. Niettemin schuilt er veel slimme satire in Parkers en Stone’s werk. Zo is een van de rode lijnen in het huidige seizoen (dat volop bezig is nu) zogenaamde member berries, ‘herinneringsbessen’. Ze zien er uit als paarse druiven, maar voor wie ze eet, fluisteren ze zoete herinneringen in het oor. Het begint allemaal heel onschuldig. ‘Member Chewbacca? Member Spock? Yeah. Member tricorders?’

De member berries roepen een zoet gevoel van nostalgie op. Het Amerika van Southpark is, net als de rest van de wereld, in grote verwarring. Veel mensen zoeken hun heil in nostalgie, een bijna fysiek verlangen naar een gedeeld verleden, waar met grote liefde en tevredenheid naar wordt teruggekeken. Kijk naar het succes van de reboots de afgelopen jaren. Oude succesfilms als Star Wars, Ghostbusters en Star Trek worden uit de mottenballen van de jaren tachtig en negentig gehaald, tot groot commercieel succes trouwens.

Reagan

Deze onschuldige nostalgie, de hang naar een verleden toen alles nog goed was, heeft echter een schaduwzijde, die vaak vergeten wordt. Op een gegeven moment ligt een van de vaders uit Southpark op de bank met zijn member berries, een beetje als een drugsverslaafde met zijn shot. De druiven hebben het erover hoe geweldig Star Trek en Star Wars waren, maar dan slaan ze ineens een andere toon aan:

‘Member? Hey hey hey! ‘Member when there weren’t so many Mexicans? Oh, I ‘member. Yeah, yeah, yeah! ‘Member when marriage was just between a man and a woman? I ‘member! Oh, I ‘member. Oh yeahhh. ‘Member feeling safe? ‘Member no ISIS? ‘Member Reagan? Ohh, I ‘member. Ooo, ‘member? Ooo, ‘member?

Randy komt bijtijds bij zinnen en spuugt de druiven uit. Southpark maakt echter direct duidelijk wat die zwarte kant van nostalgie is. We zijn qua nostalgie nogal selectief: we pikken uit het verleden wat we leuk vinden, maar de rest vergeten we. Natuurlijk, iedereen wil wegzwijmelen bij vrije mannen en vrouwen die door de bossen van middeleeuws Europa zwerven, maar niemand wil terug naar een gemiddelde levensverwachting van 20 jaar. We denken met weemoed terug aan de jaren ’60, maar vergeten dat de wereld toen ook al in brand stond. We denken met plezier terug aan de jaren ’80, maar vergeten de massa’s vooral homoseksuele mannen die aan aids ten onder gingen.

Buitenlanders

Chewbacca, Spock en Bionic Man zijn andere koek, dan het terugverlangen naar het presidentschap van Reagan. En datzelfde geldt nog veel meer naar de sociale wetmatigheden van toen. Onder Reagan, zo helpen de druiven Randy herinneren, waren er nog geen buitenlanders op jacht naar ons voedsel, onze banen, en vooral onze vrouwen en dochters. Toen was het huwelijk nog strikt een heteroseksuele aangelegenheid. En toen verwees ISIS nog vooral naar een Egyptische godin.

Als we herinneren, dan zijn we geneigd vooral de leuke zaken te herinneren. En daar is niets mis mee. Dat is een gezond psychologische mechanisme dat onze geest voor ineenstorting behoedt. Maar tegelijkertijd moeten we beseffen dat we verlangen naar een selectie van het verleden, dat alleen bestaat uit wat wij selecteren. En we moeten beseffen dat met onze hang naar weleer, misschien – heel misschien – ook relicten uit het verleden worden opgegraven die we niet in onze samenleving willen (her)introduceren.

Bron: Weblog Tilburg Cobbenhagen Center

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s