Barsten in seculier experiment


Deze dagen stromen weer miljoenen jongeren van overal ter wereld naar het Poolse Krakau. Misschien komen ze voor de gezelligheid. Misschien voor de zwarte Madonna die daar vereerd wordt. Misschien als goedkope vakantie. Maar zeker ook voor paus Franciscus. En dat is niet vanzelfsprekend. Natuurlijk, sinds Johannes Paulus II heeft het pausdom een zekere sterstatus gekregen. En Franciscus weet ook precies hoe hij met de media moet omgaan. Maar zelf de minder populaire paus Benedictus XVI kreeg miljoenen jongeren bij elkaar. Wat is er aan de hand met die Wereldjongerendagen?

De Wereldjongerendagen laten op een bepaalde manier zien dat het seculier experiment van onze Westerse samenleving barsten begint te vertonen. Dit ‘experiment’ bestaat eruit dat wij in het Westen (noordwest Europa en Verenigde Staten) sinds de jaren zestig begonnen zijn met het inrichten van een maatschappij zonder God. En in eerste instantie lijkt het experiment geslaagd: de invloed van confessionele partijen op politiek en samenleving is gedecimeerd, en de kerken lopen heel hard leeg. En onder leiding van de VVD en D66 worden de laatste resten christelijke wetgeving uit ons wetboek weg gesloopt.

De seculiere elite – de opiniemakers, media, politiek – hebben zichzelf nu wijs gemaakt dat dit experiment niet alleen gelukt is, maar ook zeer geschikt voor de export naar andere delen van de wereld. Wij in het westen lopen immers voorop in de vaart der volkeren. En hoe het hier gaat, voorspelt precies hoe het – veel later – in de rest van de wereld ook zal gaan. Wij zijn immers de maat der dingen. Niet dus. Onze Westerse wereld is een klein seculier eiland in een oceaan van wereldwijde religiositeit. En volgens de statistieken gaat het aantal monotheïstische gelovigen in de wereld sneller omhoog dan de groei van de wereldbevolking.

Maar er komen barsten in ons seculier zelfbeeld. Het succes van de Wereldjongerendagen is daar slechts een onschuldig voorbeeld van, hoewel de mainstream media de WJD negeren of slechts marginaal verslaan. Zelfs het Brabants Dagblad ontkomt er niet helemaal aan, hoewel ze twee bloggers gevraagd hebben verslag te doen van hun verrichtingen. “’Kruisje’ en ‘amulet’ gaan bloggen over de Wereld Jongeren Dagen,” is de kop van hun introductie-artikel. Je denkt nog heel even dat het om een mislukt Suske & Wiske-album gaat, maar het staat er toch echt.

Religie eist steeds meer haar plek op in de publieke ruimte. Vaak gebeurt dat in haar Islamitische gestalte. En vaak genoeg is deze opeising niet subtiel of elegant, soms zelfs gewelddadig. Islam is here to stay, zou je kunnen zeggen, of we dat nu leuk vinden of niet. En het idee dat moslimjongeren van de tweede of derde generatie wel braaf zullen seculariseren net zoals wij gedaan hebben, blijkt toch ook niet waterdicht. Dat betekent niet dat je als maatschappij niet zou mogen discussiëren over botsende grondwetten, maar dat religie zich veilig achter de voordeur laat opbergen, dat kunnen we echt vergeten.

Religie is daarmee een soort duveltje-uit-een-doosje. Het is een beetje ouderwets speelgoedje, maar de meesten van ons kennen het nog wel. Een vierkant doosje met een slinger eraan. Opslingeren en er springt een mannetje/monster/clown uit het doosje. Extra feature: je weet niet precies wanneer dat ding eruit springt. En dat vergroot de lol. Zo is het ook met religie op het publieke domein. Je weet nooit waar het omhoog schiet. Als inspiratiebron voor vrijwilligers van de voedselbanken. Als voedingsbodem voor maatschappelijke actie. Als bron van irritatie en verzet. En soms als inspiratie voor geweld.

Onze nieuwe bisschop mgr. Gerard de Korte begint zijn Bossche tijd daarmee in het een interessant tijdsgewricht. Het cultuurkatholicisme van de Brabanders is niet verdwenen, maar staat onder druk. Tegelijkertijd knettert en knispert het in ’t bisdom van de religieus geïnspireerde vrijwilligers, kunstenaars en beleidsmakers. Misschien is het seculiere experiment van Nederland wel een beetje aan de zuiderlingen voorbij gegaan. En dat zou best eens een onverwacht voordeel kunnen opleveren.

Misschien mag ik mgr. De Korte uitdagen om een bisdomsbrede conferentie op te zetten met als onderwerp ‘het failliet van het seculiere experiment’. Met Brabanders jong en oud, die zich laten inspireren door hun geloof. Dat zal misschien echt niet altijd het r.k.-geloof zijn dat precies tussen de kerkelijke lijntjes kleurt. Misschien is het zelfs geloof dat zichzelf nog niet herkend heeft. Ik zal de eerste zijn die zich inschrijft. En ik zal een vlammend betoog houden. Niet over het seculier experiment, dat hebben we nu wel gehad. Maar ook over Gods geest die overal zichtbaar en onzichtbaar in deze wereld aan de gang is. In het goede dat mensen voor elkaar doen. In het leed dat ze voor zichzelf en voor anderen dragen.

Ik wens Kruisje & Amulet een vrolijke en geïnspireerde Wereldjongerendagen in Krakau.

Bron: Brabants Dagblad

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s