Politieke correctheid in videogames


Politieke correctheid. Volgens Wikipedia ‘een term voor voorzichtig taalgebruik over onderwerpen die politiek gevoelig liggen, om belediging (van met name minderheden) te voorkomen.’ Southpark maakte de PC tot onderwerp van kritische reflectie in hun meest recente, 19e seizoen. Het Rijksmuseum vermijdt voortaan woorden als ‘negers’, ‘hottentotten’ en ‘eskimo’s’  in hun collectieomschrijving. Ikzelf schreef al eerder over politiek correct taalgebruik binnen de transgender-discussie, aangezwengeld door celebrity Caitlyn Jenner. En over Zwarte Piet zwijg ik gewoon.

Fallout 4: All Faith’s Chapel

PC vindt echter ook steeds beter zijn weg naar mainstream videogames. Ik geef graag drie voorbeelden van games uit 2015, die ik zelf recentelijk heb gespeeld: Fallout 4, Metal Gear Solid V: The Phantom Pain en Assassin’s Creed: Syndicate. Om met de eerste te beginnen. In Fallout 4 komt de gamer op een gegeven moment terecht in Diamond City, een van de weinige settlements die nog bestaan in de van radioactiviteit vergeven wastelands. In het midden van het dorpje vind je een kapelletje, waar pastor Clements de scepter zwaait.

Als je de pastor, gekleed in priesterboord en survival gear, vraagt wiens kapel dit is, zegt hij:

I suppose I should say this chapel really belongs to God. But since I never get around to deciding which God in particular, I guess you could say it belongs to all of them.

Iedereen is vrij om zijn of haar God te aanbidden, zolang het maar in vrede gebeurt. Religieus pluralisten als John Hick zullen tevreden zijn over deze kapel: alle geloven broederlijk naast elkaar, de één niet beter dan de ander, precies zoals de PC voorschrijft.

Metal Gear Solid V: The Phantom Pain

Tweede voorbeeld van PC in videogames is Metal Gear Solid V: The Phantom Pain. In deze game speel je de redelijk meedogenloze huursoldaat Snake. De game is navenant gewelddadig, hoewel je ook voor een een stealth-aanpak kan kiezen. In ieder geval: seks, drug, alcohol, sigaren, rondvliegende lichaamsdelen, gedetailleerde martelingen, en doorgesneden kelen vliegen over je scherm. Je kan alles en iedereen afslachten in de game, behalve als je bij een groep Afrikaanse kindsoldaten aankomt.

De kinderen gedragen zich als minivolwassenen, en zullen niet schromen je neer te schieten of te steken als ze jou eerder zien dan jij hen. Ze terroriseren de buurt en handhaven een keiharde interne pikorde. Maar je kan ze niet neerschieten. Je kan alles en iedereen neerschieten, maar geen kinderen. Als je het (per ongeluk of expres) toch doet, faalt de missie die je aan het uitvoeren bent. Alle gruwelijkheden die je kan bedenken, komen voorbij in de game, maar de PC schrijft kennelijk voor dat kinderen de uitzondering vormen. Kennelijk vormt het neerschieten van kinderen een soort laatste taboe in onze gewelddadige vermaaksindustrie.

Assassin’s Creed: Syndicate

Laatste voorbeeld: Assassin’s Creed: Syndicate, de jongste loot aan een succesvolle serie over (van oorsprong islamitische) Assassijnen en (van oorsprong christelijke) Tempeliers die elkaar op leven en dood bevechten. Moslims en christenen die elkaar bevechten, dat is genoeg om elke PC-aanhanger in grote paniek te brengen, zeker als de historische achtergrond die van de kruistochten is (zoals het geval in deel 1 van de serie uit 2007). Alle AC-games hebben dan ook dezelfde visuele disclaimer voor het spel opstart:

Inspired by historical events and characters. This work of fiction was designed, developed and produced by a multicultural team of various religious faiths and beliefs.

Let op de ingrediënten: multicultureel team met verschillende religieuze overtuigingen. Misschien inderdaad niet onverstandig in een dergelijke game, hoewel vanaf deel 3 (2012) het historisch conflict tussen moslims en christenen verdwenen uit de serie. Des te opvallender was dat met Syndicate een nieuwe visuele disclaimer werd geïntroduceerd:

Inspired by historical events and characters, this work of fiction was designed, developed and produced by a multicultural team of various beliefs, sexual orientations and gender identities.

Het culturele en religieuze pluralisme zijn gebleven, maar hebben gezelschap gekregen van ‘seksuele oriëntaties’ en ‘genderidentificaties’. Religieus pluralisme blijft belangrijk, en dat is zeker te verklaren uit de geschiedenis van de game serie, maar hoger op de prioriteitenlijst van de PC staan op dit moment andere zaken: de absolute vrijheid van het autonome individu om zijn of haar seksuele voorkeur in praktijk te brengen, en eenzelfde vrijheid om zich te identificeren met zijn of haar ‘echte’ geslacht in plaats van het geslacht waarmee hij of zij mee geboren is.

Waar het mij niet om gaat, is hier een discussie te openen over religieus pluralisme, het taboe op het vermoorden van digitale kinderen of het recht op een eigen genderidentificatie. Waar het mij wel om gaat, is om te laten zien dat ook games wel degelijk rekening houden met wat op dit moment als politiek correct wordt beschouwd. Games zijn hiermee een interessante afspiegeling van de impliciete, collectieve normen en waarden van de gemeenschap waarbinnen ze gespeeld worden.

De vraag die overblijft: wie bepaalt eigenlijk wat politiek correct is en wat niet? Niet de meerderheid van de burgers, anders hadden we nooit een zwartepietendiscussie gehad. Ook niet de politiek, die volgt de PC meer dan dat ze die creëren. Ook de games volgen een PC die al bestaat. Volgens mij wordt de PC bepaald door een vaag gedefinieerde en fluïde groep van opiniemakers, kunstenaars, journalisten en (mens)wetenschappers. Zij bepalen hoe de ideale, beschaafde mens er in Nederland hoort uit te zien. En wie daar niet aan voldoet, wordt gediskwalificeerd als serieus te nemen gesprekspartner. En dan slaat PC om in het omgekeerde van wat het zegt te beogen: uitsluiting in plaats van insluiting.

Bron: Tilburg Cobbenhagen Center

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s