Videogames

De Lijkwade van Eden


Sinds enkele weken is de jongste loot aan de Assassin’s Creed game serie beschikbaar. In AC: Syndicate (2015) wordt de aloude vete tussen de Assassin Brotherhood en de Templar Order naar het Victoriaanse Londen verplaatst. De vete zelf is niet veranderd: de Templars willen world domination, en de Assassins proberen dat te voorkomen. In Syndicate duikt echter een uiterst interessant religieus object op, de Shroud of Eden, buiten de game beter bekend als de ‘Lijkwade van Turijn’.

Pieces of Eden

De mythologie van de Assassin’s Creed serie is uiterst complex: meerdere games vertellen meerdere verhaallijnen in een niet-chronologische volgorde. Belangrijkst om te weten is dat de meta narrative van AC uitgaat van een voormenselijke beschaving, de First Civilization. Deze ‘goden’ zijn verantwoordelijk voor de creatie van de mensheid, eerst gebruikt als slaven, maar later aan hun macht ontsnapt. De mens kon ontsnappen aan de macht van de First Civilization door enkele zeer krachtige artefacten van hen te stelen, zogenaamde Pieces of Eden, objecten die het midden houden tussen geavanceerde techniek en magie.

Adam, Eva, Gnosis

In de eerste game trilogie (AC I t/m AC III, de zogenaamde ‘Desmond saga’) namen deze Pieces de vorm aan van Apples of Eden. In AC worden Adam en Eva niet gezien als zondaars die van de verboden boom uit het Paradijs van Eden snoepten (Genesis 3), maar als dappere opstandelingen tegen de onderdrukkende ‘goden’. De appel die Eva ‘stal’ was zo’n artefact, waarmee de mens zich bevrijdde van zijn slavenbestaan. Hiermee echoot AC een van de kernideeën van het klassieke gnosisme (in het bijzonder de Sethianen en de Ophitianen): de mens bevrijdde zijn goddelijke kennis (gnosis) toen hij van de vrucht van de boom uit Eden at. Adam en Eva begingen eigenlijk geen zonde, maar vierden juist hun triomfantelijke ‘ontwaking’ uit een toestand van niet-weten.

Shroud of Eden

In Syndicate duikt wederom een nieuwe Piece of Eden op, ditmaal in de gedaante van een mantel, de Shroud of Eden. Zowel Templars als Assassins jagen achter dit eeuwenoude object aan. Een van de twee protagonisten van Syndicate, de Assassin Evie Frye, krijgt het volgende te horen over de Shroud (in de missie ‘Playing It By Ear’).

It’s said to heal the sick – popular myth is that it brings people back from the dead, but the Assassin records say that’s not true.

Een gamer die de christelijke traditie een beetje kent, maakt dan al snel de connectie tussen de Shroud of Eden en de legendarische ‘Lijkwade van Turijn’. De Turijnse lijkwade is een linnen doek waarop de afdruk van een man te zien is. Het frappante aan dit doek is dat er bloedsporen te zien zijn die duiden op een marteldood aan een Romeins kruis. Dit relikwie wordt door veel christenen dan ook gezien als het doek waarin Jezus gewikkeld werd na zijn dood. Wetenschappers voeren heftige debatten over de tijd waarin het doek ontstaan is.

Jezus’ wonderen

Volgens Syndicate is de lijkwade van Turijn wel degelijk de lijkwade van Jezus van Nazareth, maar geeft er een hele eigen twist aan. De lijkwade is geen bijzonder object, omdat Jezus er in gelegen heeft tussen zijn dood en verrijzenis. Jezus is een bijzondere historische figuur, omdat hij een artefact van de First Civilization gebruikte. De combinatie tussen een Piece of Eden en de wonderen van Jezus werd al eerder in de Assassin’s Creed serie gesuggereerd. De leider de Assassijnen uit deel één van de serie, Rashid ad-Din Sinan (een historische figuur overigens; 1132/1135–1192), zegt dan het volgende:

This piece of silver casted out Adam and Eve, turned staves into snakes, parted and closed the red sea. Paris used it to start the Trojan War. And made a poor carpentier turn water into wine.

De ‘arme timmerman’ is ongetwijfeld Jezus, die in het Nieuwe Testament wordt aangeduid als de ‘zoon van de timmerman’ (Matteüs 13,55; Marcus 6,3). En Sinan suggereert dat alle wonderen uit Oude en Nieuwe Testament veroorzaakt zijn door een of meerdere Pieces of Eden. De aanwijzing dat Jezus – volgens de narrative van AC – een Piece of Eden gebruikt, heeft wordt ondersteund door een afbeelding in deel 2 van de serie, in de zogenaamde ‘Glyph 7’ (een soort visuele puzzel).

De Glyph laat op een gegeven moment een fragment zien van het schilderij Jezus gekruisigd van Diego Velázquez. Bij nader onderzoek ontdekt de gamer een ‘verborgen’ object op het schilderij (bij de zijde van Jezus), geïdentificeerd als ‘Piece of Eden 6: Shroud’. Tezamen met informatie uit andere canonieke bronnen rond de Assassin’s Creed serie (Initiates en Project Legacy) wordt duidelijk dat Jezus de Shroud of Eden gebruikt heeft om zijn eigen kruisdood te overleven. Tevergeefs overigens, zoals in Syndicate blijkt: de Shroud brengt doden inderdaad tot een soort van ‘leven’, maar de verrezenen lijken meer op zombies dan op normale mensen. Zoals de Geest uit Disney’s Aladdin al zei: zelfs magie kan mensen niet uit de doden opwekken.

De Swoon Hypothesis

Het interessante is dat AC aansluiting zoekt bij een oudere legendevorming, die bekend staat als de Swoon hypothesis. Deze theorie, die voor het eerst opduikt bij Karl Bahrdt (1741-1792), stelt dat Jezus zijn kruisdood – gepland – overleefd heeft met behulp van drugs, medicijnen en/of geneeskrachtige kruiden. Jezus stierf niet aan het kruis, maar verloor slechts relatief snel het bewustzijn (swooned) en gleed – dankzij de kruiden – in een coma-achtige toestand. De leerlingen konden op die manier, na Pilatus te hebben omgekocht, het lichaam van het kruis halen, naar het graf verplaatsen en daar ‘opwekken’.

De aanhangers van deze hypothese verschillen overigens van mening of de hele truc uiteindelijk werkte: vooral het bijbelse gegeven dat Jezus door een Romeins soldaat met een speer werd doorstoken, voor hij van het kruis kon worden gehaald, zou suggereren dat de opzet van Jezus en zijn leerlingen mislukte, ondanks de wonderdadige kruiden. De Swoon hypothesis wordt al lang niet meer serieus genomen, maar duikt niettemin af en toe op in populair (pseudo-)wetenschappelijk werken, zoals The Jesus Scroll (Donovan Joyce, 1972), Jesus the Man (Barbara Thiening, 1992) en The Jesus Papers (Michael Baigent, 2006).

Alles is illusie

De meta narrative van Assassin’s Creed sluit dus aan bij de oudere Swoon hypothesis, maar gaat nog een stapje verder. We keren even terug naar Rashid ad-Din Sinan, de leider van de historische Assassijnen. Later in het eerste deel van de serie, zegt hij iets merkwaardigs:

The Red Sea was never parted. Water never turned to wine. Illusions, all of them.

Hiermee lijkt Sinan alles wat hij eerder gezegd heeft over de macht van de Pieces of Eden teniet te doen. Hij suggereert dat de artefacten in staat zijn om levensechte illusies te creëren, waardoor de wonderen van Oude en Nieuwe Testament worden gereduceerd tot een vorm van inbeelding. Als we ons concentreren op de ‘timmerman’ van Sinan in combinatie met de Shroud van Assassin’s Creed II en Syndicate, ontstaat een nieuw doorkijkje.

De vervanger aan het kruis

De Assassijnen van de Assassin’s Creed serie zijn geïnspireerd op een historische Sji’itische sekte, de Nizarische Isma’ilieten, in de Europese myhtevorming bekend onder de naam ‘Assassijnen’. De leider van de Assassijnen in Syrië ten tijde van de Kruistochten (de periode waarin Assassin’s Creed 1 speelt) was inderdaad dezelfde Sinan. De Assassijnen waren per definitie moslims. En wie de Koran naslaat op de kruisiging van Jezus, komt de volgende passage tegen:

Zij zeggen: “Wij hebben de masieh ‘Isa, de zoon van Marjam, Gods gezant gedood.” Zij hebben hem niet gedood en zij hebben hem niet gekruisigd, maar het werd hun gesuggereerd. Zij die het daarover oneens zijn, verkeren erover in twijfel. Zij hebben er behalve het afgaan op vermoedens geen kennis van; zij hebben hem vast en zeker niet gedood. (De Vrouwen, 4, 157)

Op basis van deze passage hebben moslims altijd ontkent dat Jezus (Isa) aan het kruis is gestorven, zoals de christenen geloven, maar óf dat een ander Jezus’ plaats innam, óf dat het alleen maar leek alsof Jezus stierf. Hiermee staat de Islam in de traditie van het christelijke Docetisme (1e millennium) en Katharisme (12e tot 14e eeuw). Jezus stief niet aan het kruis, maar een vervanger (Simon van Cyrene? Judas?) óf de Romeinen kruisigden een fantoom, een spook, een illusie van een mens.

Besluit

De meta narrative van de Assassin’s Creed serie maakt veelvuldig gebruikt van de christelijke en islamitische tradities, maar geeft er een hele eigen interpretatie ervan. Deze interpretatie kenmerkt zich enerzijds door een soort naturalistische interpretatie van de wonderen en mythes van Oude en Nieuwe Testament, en anderzijds door een bijna gnostisch aandoende positiebepaling ten opzichte van diezelfde wonderen en mythes. Jezus is ‘gewoon’ een mens in de traditie van de ‘echte’ Adam en Eva, die niet zondigden toen zij de verboden vruchten aten, maar het menselijk denken (gnosis) bevrijdden van de knellende banden van het primitieve bestaan.

Bronnen:

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s