#prayforparis: religie en geweld


De geschokte Westerse wereld reageert met afschuw en solidariteit op de recente aanslagen in Parijs. Die solidariteit krijgt vorm in onder andere facebook-profielfoto’s in blauw-wit-rood, plaatjes van een Eifeltoren-meets-vredesteken en de hashtag #prayforparis. De hashtag is echter problematisch. Bidden voor de slachtoffers van een aanslag gepleegd door religieus geinspireerde terroristen? Sommige critici vragen zich dan ook af: Is religie niet de bron van al deze ellende?

Op zich een begrijpelijke reactie. De overgrote meerderheid van terroristische groeperingen in de wereld is expliciet religieus (Islamitische) geinspireerd: Taliban, Isis, Boko Haram, enzovoorts. Critici als Paul Cliteur wijzen met de beschuldigende vinger naar het wezen van het monotheisme: wie in een God gelooft, is onverdraagzaam naar andersdenkenden. Maar zo simpel is het niet, en dan heb ik het niet eens over het geregelde geweld van polytheistische Hindoes in India tegenover moslims en christenen.

Religie is een katalysator: het is in staat om het allerbeste en het allerslechtste in de mens naar boven de brengen. De gelovige is een mens die in staat is tot onmenselijke presetaties: ten goede en ten kwade. Voorbeeldfiguren als Martin Luther King, Nelson Mandela, Titus Brandsma of Moeder Teresa werden door hun geloof geinspireerd. Aan de andere kant staan grootinquisiteurs, kruisridders en moslimterroristen, die ook vanuit hun geloof handelden (handelen).

Heeft de Islam dan geen specifiek probleem? Ja en nee. Behalve dat het een beetje lastig is om van ‘de Islam’  te spreken, staan de moslims in deze tijd wel voor een tweetal enorme opgaven. De meerderheid van de Westerlingen associeert hun godsdienst met geweld. Dat is een enorm publicitair probleem. Ten tweede kunnen moslims leren van christenen en joden, die al een langere traditie hebben van hermeneutische distantie tot de eigen heilige teksten.

Joodse en christelijke theologen, met name exegeten, hebben de historische context van het onstaan van het Eerste en Tweede Testament in kaart gebracht. De systematische theologen vatten de uitkomsten daarvan samen met: de Schriften mogen goddelijk geinspireerd zijn, maar zijn door mensenhanden opgeschreven. De noodzakelijke ruimte die daardoor ontstaat, zou heilzaam kunnen werken voor de interne godsdienstkritiek binnen de Islam.

Nog een dingetje over #prayforparis. Ik vind het opvallend dat in een zogenaamd geseculariseerde samenleving als die van West Europa, dit soort religieze taal nog steeds wordt gebruikt. Zodra we geconfronteerd worden met existentiele twijfel en angst grijpen we collectief terug naar het religieus vocabulair van onze collectieve geschiedenis.

Religie zit heel diep in ons verankerd. Dat komt naar boven. Soms levert dat mooie dingen op: #prayforparis. Soms levert dat lelijke dingen op: lijken in een concertzaal. Laten we het kind niet met het badwater weggooien.

Bron: Univers

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s