Avé Maria: Maria in videogames


Muziek speelt een belangrijke rol in films en videogames. Muziek is in staat om de kijker/gamer in een oogwenk in een bepaalde gemoedstoestand te brengen, sneller dan duizenden woorden of beelden. Het klassieke (vaak religieuze) repertoire van Mozart, Wagner en Verdi vormt een aangename bron voor game-ontwikkelaars. Er zit geen copyright op en de melodieën zitten zo diep in ons collectief geheugen dat ze direct hun emotionele uitwerking hebben. Zo ook in de game Hitman: Absolution.

Huurmoordenaar

In de serie Hitman (2000-2015) kruipt de speler in de huid van een superhuurmoordenaar met de codenaam ‘47’. Kernelement van het spel is dat ‘47’ allerlei moordmissies moet uitvoeren, het liefst zonder ook maar één keer gezien te worden. Het maakt de Hitman serie, samen andere series als Assassin’s Creed en Metal Gear Solid, tot een van de bekendste stealth games ter wereld. Hoewel 47’s vaak van alliantie wisselt, blijft zijn belangrijkste modus operandi dezelfde: onzichtbaar mensen vermoorden.

Bloedgeld

In Blood Money (2006), de vierde game in de serie, wordt je tijdens het openingsscherm (en tijdens enkele andere scènes in de game) geconfronteerd met een wel heel bekend liedje: het Avé Maria van Franz Schubert uit 1825.

Absolutie

De schoonheid van de ijle stem, de associatie met de ‘reine maagd’ Maria en de harmonie van compositie staat in schril contrast met de wreedheid van 47’s werk als ’s werelds beste hitman. Precies hetzelfde gebeurt in de vijfde game van de serie, Absolution (2012). Ook hier weerklinkt het Avé Maria bij voorkeur als de kogels door de lucht vliegen en hun doel treffen, extra goed zichtbaar gemaakt door de tijdvertragingstechniek die in de game wereld bekend staat als bullit time.

De link tussen het geweld van Hitman contrasteert sterk met de schoonheid en de religiositeit van de tekst van het Avé Maria, maar lijkt verder inhoudelijk niet veel om het lijf te hebben. Dat is niet helemaal waar. In Absolution (‘vergeving’ of ‘absolutie’, een woord met een duidelijke religieuze betekenis, zeker in het Engels) komt de gamer in de huid van 47 bij een ondergrondse kamer.

Vermisten

De wanden van de kamer zijn gevuld met wanted posters, en dan gaat het niet misdadigers uit het oude Wilde Westen, maar om vermiste vrouwen, mannen en kinderen. Achter elke poster, en het zijn er honderden, gaat een wereld van ellende en rouw schuil. Wat er met de vermisten gebeurd is, wordt niet duidelijk in het verloop van de game, maar het vereist weinig inlevingsvermogen om te bedenken dat 47 en zijn leger van anonieme collega-misdadigers mede achter deze golf van verdwijningen zit.

De confrontatie, die zowel op het niveau van de protagonist als op het niveau van de gamer zelf zit, is een heftige: besef(t) hij/jij wel wat hij/jij aanricht met je acties? Waarschijnlijk niet namelijk. De gamer probeert zijn spel uit te spelen waarbij alle middelen geoorloofd zijn, die de makers van de game aanreiken. En 47 heeft eigenlijk ook niet veel tijd om na te denken over zijn way of life: daarvoor wordt hij teveel opgejaagd. Maar toch is er een breuk.

Moeder van de vermisten

In dezelfde ondergrondse kamer met de wanted-posters staat namelijk een levensgroot Mariabeeld: gevouwen handen, hoofd iets opzij gebogen, klein kruisbeeld in haar armen, blauw-witte mantel. Maria moeder Gods wordt in de r.k.-traditie vaak aangesproken met haar titel ‘troosteres der bedroeften’. In Absolution lijkt ze een verwante titel te krijgen: moeder van de vermisten.

Ik weet niet hoe het met andere gamers gaat (je komt er bovendien niet per se langs in de game), maar ikzelf heb wel enkele minuten naar het scherm gestaard. En deze korte contemplatie leidde er bij mij toe dat ik mijn toch al redelijk humane speelstijl tot het maximale probeerde op te rekken. De Hitman series stimuleren de speler namelijk wel tot stealth, maar niet per se tot een bepaalde mate van geweldloosheid. Of je ‘lastige personen’ nu bewusteloos mept en in een kast verbergt, of dat je ze doodt met een pianosnaar en in de zee dumpt, dat maakt voor de uitkomst van het spel niet uit.

Introspectie

Het opzienbarende is dat ik als speler door de scène met Maria, moeder van de vermisten, merkte dat 47 zichzelf ook steeds meer vragen begon te stellen. 47 is geen prater, meer een doener, een man van daden en niet van woorden. Maar lichaamstaal doet ook een heleboel. Ik weet niet zeker of het om mij, nu gekleurde, perceptie ging of om een feature in de game zelf, maar de 47 aan het einde van Absolution lijkt me kwetsbaarder en introspectiever dan de moordmachine van Blood Money en daarvoor. 47 lijkt inderdaad te snakken naar ‘absolutie’ van zijn ontelbare zonden, maar hij lijkt niet goed te weten hoe hij dat moet doen of bij wie hij daarvoor terecht kan. God is afwezig in de game wereld van de Hitman series, maar Maria dus niet.

De combinatie tussen het serene Avé Maria en de gewelddadige scènes uit Absolution wekt nog steeds een krachtig contrast op, waarbij beide polen versterkt worden. Maar door het invlechten van de allusie naar de christelijke beeltenis van Maria moeder Gods kwam bijna onmerkbaar een kritische reflectie in de game zelf opgang, eerst bij de gamer in kwestie, maar daarna (en/of daardoor) ook bij de figuur van de hitman zelf.

Reboot

In 2016 komt het zesde deel van de serie uit, aan de titel te zien een zogenaamde reboot, een nieuwe start van de serie. Het deel gaat eenvoudig Hitman heten. Ik ben benieuwd of de subtiele reflectie die Absolution bracht, in dit nieuwe deel verder wordt uitgewerkt. Het zal het spel een nieuwe betekenislaag geven die door veel gamers ongetwijfeld erg gewaardeerd zal worden. In ieder geval door mijzelf zeker.

Happy gaming!

Bron: Cobbenhagen Blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s