Jezus stierf voor Frankrijk


Christus gestorven en verrezen voor de Franse soldaat, als martelaar stervend op het slagveld van Le Grand Guerre. Het klinkt een beetje cru zo, maar in Eglise Saint Gimer gebeurt het. In deze kerk voor de voor mij totaal onbekende sint Gimer bevond zich een Aux Morts Pour La Patrie, een herdenksteen voor de gevallen uit deze parochie gedurende de Eerste Wereldoorlog. Op bijna klungelige wijze zijn er in 1945 nog vier boordjes bijgehangen ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Boven dit oorlogsmonument een gekruisigde Christus, opgericht op het slachtveld.

Je suis la ressurection et la vie, staat er bij het schilderij. ‘Ik ben de opstanding en het leven’ (Joh. 11,25). Te zien is een drie-dimensionale afbeelding, half schilderij, half beeldhouwwerk, van een gekruisigde Christus. Op de achtergrond het slagveld. Linksonder een gewonde, misschien stervende Franse soldaat. Rechts een engel, die een rode bloemenkrans aan de soldaat overhandigd.

In eerste instantie een mooi schilderij. Oud en nieuw bij elkaar: eeuwenoud christelijke hoop op een eeuwig leven (zie het anker waar de engel op lijkt te staan) vermengd met de waanzin van geïndustrialiseerde oorlogsvoering. Voor God zijn we allemaal gelijk. Bij Christus is eeuwig leven. De wanhoop van de oorlog heeft niet het laatste woord. De gevallenen voor het vaderland zijn in Gods handen en zullen eeuwig worden geëerd en herinnerd.

Maar in tweede instantie werd ik een beetje naar van het schilderij, waarschijnlijk door de ongemakkelijke combinatie tussen Frans chauvinisme en het christelijk geloof. Er ligt immers alleen een Franse soldaat: de honderd duizenden doden aan Amerikaanse, Engelse en ook Duitse kant worden voor het gemak even vergeten. Alleen het Franse leed telt. Christus is alleen voor de Franse soldaten gestorven, dus alleen voor de Franse soldaten wacht het door Christus beloofde eeuwige leven. Want de Fransen zijn de good guys, en Christus kwam alleen voor de good guys immers. Niet dus.

Nog ongemakkelijker is de combinatie tussen het oorlogstafereel en de rode bloemenkrans van de engel. In de christelijke iconografie staat de rode (bloemen)krans altijd voor het martelaarschap (de witte voor maagdelijkheid en heiligheid). De schilder/beeldhouwer lijkt te suggereren dat de Franse soldaten die hun leven hebben gegeven voor het vaderland (zie het boord met de namen eronder) de marteldood zijn gestorven. Ze zijn gestorven vanwege hun geloof in… Ja, waarin eigenlijk? In Christus? Dat deden de Duitsers ook. In de rechtvaardigheid van hun oorlog? Dat deden hun tegenstanders ook. In de superioriteit van de Franse Republiek (die overigens in haar aard nogal antireligieus is)?

Het lijkt me een slechte combinatie. Vermeng geen nationalisme en religie. Daar kwamen en komen teveel brokken van. Jezus heeft geen nationaliteit, God trouwens ook niet. En een gesneuvelde soldaat is geen soldaat meer, maar een dode. En moge God elke mens nabij zijn in zijn of haar laatste seconden. Frans of niet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s