Benedictus en Franciscus hebben hun eigen stijl


Samen met Jos Moons sj. Antoine Bodar haalt hard uit naar de in zijn ogen ‘lompe’ bestuursstijl van paus Franciscus. Hij heeft liever Benedictus. Het is echter onvruchtbaar om ponificaten tegen elkaar af te zetten. Franciscus kiest voor een kerk van nabijheid en van vreugde, en tegen een kerk van machtsstructuren en uiterlijkheid. Daar kun je als christen toch niet tegen zijn?

In de Letter & Geest (Trouw) van afgelopen zaterdag evalueerde de bekende mediapriester Antoine Bodar het pontificaat van Franciscus. Hij verwijt de huidige paus een gebrek aan stijl, ruwheid, populistische volksmennerij en een knieval voor een onmogelijk armoede-ideaal. Bodars toon is cynisch, zijn woordkeuze soms grof. Na een stormvloed van kritiek op zowel toon als inhoud geeft Bodar in het Nederlands Dagblad en via het radioprogramma Dit is de Dag toe dat hij niets van het optreden van deze paus moet weten. De kern van zijn boodschap is echter een pleidooi voor nuchterheid. Hij herhaalt: ’de paus wordt overschat’.

Verwondering

Bodars cynische toon en grove woorden roepen inderdaad verwondering op. Zij suggereren dat hij schreef onder invloed van frustratie en woede. Dan wil een mens wel eens uithalen op een manier waar men later (hopelijk) spijt van heeft. De christelijke wijsheidstraditie stelt dan ook dat men in tijden van innerlijke turbulentie beter niets onderneemt, want de kans is groot dat men op onbezonnen handelt. Ook de inhoud roept vragen op. Bodar maakt zich boos over mensen die paus Benedictus en paus Franciscus tegen elkaar uitspelen, ten nadele van de eerste. Maar doet hij zelf niet hetzelfde, ten nadele van Paus Franciscus? Zou het niet wijzer zijn om beide pausen in hun waarde te laten?

Monumentale paus

Want inderdaad, paus Benedictus XVI (2005-2013) was een monumentale paus. Net als zijn voorganger, Johannes Paulus II, was hij bezorgd om de in rap tempo afnemende maatschappelijke relevantie van de christelijke traditie in Europa en Noord-Amerika. Als antwoord daarop richtte hij zich op de kern van het geloof, door encyclieken over God en geloof, hoop en liefde. ’Christen zijn is in eerste instantie niet een ethische beslissing of hoogstaand idee, maar een ontmoeting‘, schreef hij. In intellectuele kringen had paus Benedictus veel aanzien.

Sloppenwijken

Maar ook zijn opvolger, paus Franciscus, is een groot man. Paus Franciscus komt uit Zuid-Amerika, waar het probleem niet de secularisatie is, maar de armoede. Hij heeft een heel andere achtergrond, en legt daarmee andere accenten. De geloofwaardigheid van het evangelie hangt in Zuid-Amerika niet af van intellectuele reflectie, maar van daadwerkelijke en vreugdevolle nabijheid. Het is dus veel te simpel om te stellen dat de paus voor een arme kerk is, zoals Bodar stelt. Bergoglio’s pleit op de eerste plaats voor nabijheid. Daarmee heeft hij een boodschap die niet alleen in de sloppenwijken van Argentinië, maar voor heel de kerk van belang is.

Persoonlijkheden

De twee pausen hebben andere achtergronden, andere talenten en andere persoonlijkheden. Paus Benedictus was geliefd om zijn bescheiden, verlegen publieke presentatie, en om zijn doordachte woorden. Paus Franciscus daarentegen is eerder extrovert, en is geliefd om de manier waarop hij weldoende rondgaat. Niet omdat ze doordacht zijn maken zijn woorden indruk, maar juist om hun eenvoud en zeggingskracht.

Niet tegenover elkaar

Het is niet nodig, de pontificaten van Benedictus XVI en Franciscus tegen elkaar af te zetten. Franciscus’ pleidooi voor nabijheid is geen ondermijning van de boodschap van de vorige paus, maar maakt de kern van het geloof waarover Benedictus het had op een nieuwe manier concreet. Daarmee raakt hij nieuwe snaren. Franciscus kiest voor een kerk van nabijheid en van vreugde, en tegen een kerk van machtsstructuren en uiterlijkheid. Daar kun je als christen toch niet tegen zijn?

Bron: Trouw; geschreven samen met Jos Moons sj; overgenomen in Kerknieuws.nl.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s