Euthanasiewet is moreel moeras


Artsen ondervinden druk om euthanasie te plegen, ook al ze er niet achter staan. Het is een symptoom van het failliet van het Nederlands euthanasiebeleid, vindt cultuurtheoloog Frank G. Bosman. Wie toornt aan de absolute beschermwaardigheid van het menselijk leven zakt weg in een moreel moeras van goede bedoelingen. (Zie ook interview DiDD)

Minister Schippers (VWS) bevestigde eerder deze week wat critici en veldwerkers allang wisten en zelfs hadden voorspeld: artsen voelen zich onder druk gezet mee te werken aan euthanasie, ook als ze daar eigenlijk niets voor voelen. Schippers slot zich in haar antwoord op vragen van SGP en ChristenUnie aan bij het onderzoek van de artsenorganisatie KNMG. Het is volgens de minister ongewenst om de boodschap te verspreiden dat euthanasie een recht is of dat artsen een plicht hebben om eraan mee te werken. Concreet wil Schippers echter niets doen. Maar het zal niet lang duren of ze zal zich er wel mee moeten gaan bemoeien.

Enkele voorbeelden

Deze kwestie is het zoveelste scheurtje in de liberale Nederlandse euthanasiewet uit 2002. In januari van dit jaar kwam de Levenseindekliniek in het nieuws vanwege euthanasie op een vrouw die meende dat ze ondragelijk leed aan chronische oorsuizingen. In diezelfde maand was er maatschappelijke commotie dat een Belgische gedetineerde bijna met succes erin slaagde zich te laten euthanaseren vanwege de uitzichtloosheid van zijn gevangenisbestaan. In november 2014 stapte de bekende ethicus Theo de Boer uit een Regionale Toetsingscommissie Euthanasie omdat hij vindt dat euthanasie te makkelijk wordt verleend. En dat is nog maar een greep uit het recente nieuws.

Waarschuwingen in de wind geslagen

Het bizarre is dat bij de behandeling van de euthanasiewet in 2001 verschillende critici hebben gewaarschuwd voor deze scenario’s, waarin – kort samengevat – de patiënt en zijn omgeving euthanasie zou gaan zien als een recht, in plaats van een allerlaatste oplossing. Deze kleine minderheid van critici werd door de liberale meerderheid weggezet als conservatieve christengekkies, die mentaal de Middeleeuwen nog niet hadden kunnen verlaten. Maar de christengekkies en andere critici hadden gelijk: wie de absolute beschermwaardigheid van het menselijk leven relativeert, hoe klein ook, komt ontegenzeggelijk terecht in een moreel moeras van goede bedoelingen. En iedereen weet waar de weg, geplaveid met goede bedoelingen, heen leidt.

Goed een mens te doden

Met deze relativering bedoel ik het volgende. De euthanasiewet suggereert – heel simpel geformuleerd – dat er omstandigheden denkbaar zijn waarin het ‘goed’ of ‘juist’ is een ander mens te doden. Of dat gebeurt op diens eigen verzoek doet hieraan niets af. De wet sanctioneert het doden van mensen. Wollig taalgebruik als ‘hulp bij zelfdoding’, ‘hulp bij een zelfgekozen dood’ of ‘hulp bij waardig sterven’ zijn mooie eufemismen, maar kunnen de feitelijkheid niet verdoezelen. Natuurlijk, iemand doden – ook binnen een medische context – is nog steeds verboden, maar de euthanasiewet maakt het mogelijk hier een uitzondering op te maken indien er sprake is van ondragelijk lijden. De wet maakt het mogelijk niet alleen straffeloos een ander mens te doden, maar tevens dit zo te framen alsof er een goede daad van liefde en barmhartigheid wordt verricht.

Geen medische Conventie van Geneve

Even voor alle duidelijkheid. Ik ben niet voor eindeloos doorbehandelen, noch voor het onnodig rekken van het onafwendbare einde. Een mens is sterfelijk, en de dood is iedereen gegund, zeker na een lang en wellicht moeizaam leven. Waar ik niet voor ben, is het in standhouden van de illusie dat we het oorlogsgebied op de grens tussen leven en dood kunnen vangen in een medische Conventie van Geneve. Naast dat die Geneefse Conventie ook niet vlekkeloos functioneert, is het een illusie te denken dat we alle toevalligheden, unieke omstandigheden en particuliere details rond elk individueel lijdende mens te kunnen vangen in objectieve procedures en criteria. De maakbaarheid van maatschappij of individueel leven is zeer beperkt.

Behoud de uitzondering

In die context is het goed te wijzen op een eeuwenoude medische praktijk waarin arts, patiënt en dierbare(n) in een informeel overleg zoeken naar de juiste behandeling. En in sommige gevallen wordt de behandeling dan zo ingezet dat de onafwendbare dood een heel klein handje wordt geholpen. Wie deze informele uitzondering echter officieel wordt formuleren in een wet, maakt diezelfde uitzondering daarmee dood. Een uitzondering wordt dan een gewoonte. Een mogelijkheid wordt een recht. En elk recht is afdwingbaar, vroeg of laat. En zo laat de praktijk van vandaag de dag ook zien. De euthanasiewet is failliet.

Bron: Nederlands Dagblad

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s