Doden: tussen bezwering en opwekking


Over necromantie in Bijbel en Cultuur (Archibald van Wieringen & Frank G. Bosman). In de aflevering ‘Dead Celebrities’ van de Amerikaanse televisieserie Southpark (2009) ziet het kleine jongetje Ike voortdurend de geesten van overleden beroemdheden (een verwijzing naar de film The Sixth Sense uit 1999). Deze beroemdheden kunnen niet ‘oversteken’ naar het hiernamaals, omdat een van hen, Michael Jackson, zijn dood niet kan accepteren. De jongens van Southpark zoeken dan een medium (een parodie op Zelda Rubinsteins karakter in de klassieker Poltergeist uit 1982) om hen te helpen. Het medium weet de geest van Jackson op te roepen, maar in plaats van rust te vinden, nestelt hij zich in Ike.

En dat is nog maar één van de vele voorbeelden van ‘necromantie’ in onze cultuur. In de volksmond kan dat begrip zowel slaan op dodenbezwering als dodenopwekking. In de Soutpark-episode gaat het om ‘dodenbezwering’: het spreken met een overledene om iets voor elkaar te krijgen. Maar het begrip ‘necromantie’ wordt ook gebruikt voor het opwekken van de doden. Vaak gaat het dan om necromancers, die in allerlei Role Playing Games als Dungeons & Dragons of Skyrim hun kwade krachten gebruiken om een soort zombieleger te creëren. Grappig is om op te merken dat onze cultuur toch wat huiverig is voor necromantie: in de RPG’s staan necromancers eigenlijk altijd aan de verdorven kant van het morele spectrum.

Dodenbezwering

In de Bijbel ligt een en ander toch complexer. De Bijbel maakt duidelijk onderscheid tussen beide. Dodenbezwering, het raadplegen van overledenen, wordt heel sterk afgewezen. In de Tora wordt het verbod op het raadplegen van mediums meerder keren verwoord: ‘Raadpleeg geen geesten en schimmen van doden. Wie zich tot hen wendt, verontreinigt zichzelf. Ik ben de Heer, jullie God’ (Lv 19:31; zie ook: 20:6; Dt 18:9-15). Als een refrein klinkt de uitspraak ‘Ik ben de Heer, jullie God’. Deze relatie tussen de Heer God en de aangesproken jullie geeft geen ruimte aan dodenbezwering. Israël heeft gewoonweg geen medium nodig, het kan rechtsreeks aan de Heer God om raad vragen. Daartoe heeft Israël zijn eigen middelen, zoals de hogepriester en de orakeldobbelstenen (Ex 28:30; Lv 8:8). Dit verbod hangt samen met de Umwelt, waarin een dergelijke praktijk gangbaar was. Ook binnen Israël zalf moet het gepraktiseerd zijn. Anders was er geen verbod op. (…)

Bron: Lees verder in het tijdschrift Interpretatie (juli 2014).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s