De film Wolke 9 gaat op het eerste gezicht over een ordinaire driehoeksverhouding die uitmondt in een hoop tranen en onbegrip. Wat Wolke 9 echter ver doet uitstijgen boven de gemiddelde romantic comedy is de leeftijd van de acteurs (allemaal boven de 60) in combinatie met de expliciete seksscènes, en de integere manier van het filmen hiervan.

De Duitse film Wolke 9 (2008) is het geesteskind van regisseur Andreas Dresden. De speelfilm oogt bijna direct meer als een documentaire dan als een speelfilm. Vaak zijn de shots lang en geschoten met een camera-op-statief. De acteurs zijn vaak langere tijd niet in beeld, waardoor je alleen door het geluid dat ze maken, kan raden wat ze aan het doen soms. Soms hobbelt de camera ook achter de acteurs aan alsof ze geschoten zijn met een goedkoop handheld-cameraatje. Het draagt allemaal bij aan de indruk dat we hier naar echte mensen zitten te kijken in plaats van naar acteurs met een script. En dat is mede te danken aan de sterke acteerprestaties van de drie hoofdrolspelers.

Op slag verliefd

Het verhaal van Wolke 9 is bedrieglijk eenvoudig. Inge (geschatte leeftijd +60) in al meer dan 30 jaar getrouwd met de saaie Werner (net zo oud). Ze slijten hun dagen in sleur, maar schijnen nog best gelukkig met elkaar. Inge verstelt kleren van buurtbewoners, waaronder de broek van een zekere Karl (75). Inge en Karl worden bij de eerste ontmoeting op slag verliefd en bij de tweede ontmoeting vrijen ze in zijn appartement.

Seks-op-leeftijd

De seksscènes (en dat zij er best een aantal) worden expliciet en ongecensureerd in beeld gebracht. Dat betekent slappe huiden met levervlekken, rimpels en veel onmachtig gehijg dat niet alleen door de seksuele opwinding wordt veroorzaakt. Masturbatie en andere seksuele handelingen worden wellicht niet helemaal getoond, maar de suggestie is onloochenbaar. Toch slaagt Dresden erin de film nergens plat of groezelig te laten worden. De acteurs spelen hun spel vaan aantrekking en afstoting alsof ze nog 19 jaar oud zijn.

Strak

Met deze expliciete seks-op-leeftijd legt Dresden een open zenuw bloot van onze samenleving. We zijn autonoom en bevrijd van alle seksuele schroom. Behalve als het gaat om seks tussen mensen oud genoeg om je eigen oma en opa te zijn. Dan voel je je toch enigszins beschaamd en ongemakkelijk, ook als ervaren filmkijker. Waarom zou intimiteit en lust echter beperkt moeten blijven tot twintigers en dertigers? En over esthetiek kan gediscussieerd worden. Waarom zou seks alleen strak en jong mooi en toonbaar kunnen zijn?

Weglaten

De film laat veel weg. Je krijgt als kijker de gelegenheid zelf veel in te vullen. Je krijgt geen achternamen te horen, geen beroepen, geen geschiedenis, weinig achtergronden. En die achtergronden die je kan achterhalen, moet je uit de luttele aanwijzingen uit dialogen halen. De film werkt vreemd genoeg echter niet vervreemdend. Juist omdat de acteurs zo weinig geschiedenis hebben, wordt het verhaal dat zij vertellen universeel.

Schuld

De regisseur problematiseert ook het thema ‘schuld’. Inge voelt zich schuldig over haar ontrouw naar Werner, een gevoel dat je als kijker kunt delen. Werner is weliswaar een saaie kloot met een fetisj voor (model)treinen, maar het is geen kwaaie vent. Als Inge en Karl naakt hebben gezwommen, zitten ze onder een eeuwenoude boom. Karl wijst omhoog en zegt: ‘Geen levend wezen wordt zo oud als een boom’. Het lijkt daarmee of de boom waar zij onder liggen rechtstreeks in de Boom van Eden. De boom waarvan Eva en Adam aten, en waardoor de mensheid opgeschept werd met ongeluk, lijden, sterfelijkheid en ontrouw.

Tragedie

De film is in de zin van ‘schuld’ ook een Griekse tragedie gelijk. Je weet als kijker van het begin af aan dat het fout afloopt. En dat doet het ook. Toch worden alle spelers door het noodlot onweerstaanbaar de afgrond in gemanoeuvreerd. ‘Ik kan er niets aan doen,’ zegt Inge wenend tegen haar man, nadat ze haar ontrouw heeft opgebiecht. Ze weigert de schuld te aanvaarden, ze wentelt het af op het noodlot, haar treft geen blaam. En we zijn geneigd haar te geloven, zo oprecht als haar tranen vloeien.

Toeschouwer

Werner is verzot op treinen. Hij luistert naar bandopnames met verschillende treingeluiden. Inge laat hem gaan. Ook reist Werner graag samen met Inge met de trein, doelloos, gewoon for the fun of it. In een gesprek met Karl ontdekt Inge dat ze niet meer achter de rijdende geraniums wil zitten, dat ze geen toeschouwer achter het treinraam meer wil zijn waaraan de wereld voorbij trekt. Ze wil voelen, ruiken, het leven zelf beleven.

Zevende hemel

Wolke 9 is de Duitse equivalent van onze ‘zevende hemel’. Inge en Karl leven in de zevende hemel, door hun liefde voor elkaar. Maar net als Paulus na zijn ‘hemelreis’ terug keerde op aarde, zo brengt Werners gedrag aan het einde van de film ook Inge en Karl weer met beide benen op de grond. Een mooie film.

Bron: Deze film is gepubliceerd op KFA-Filmbeschouwing.nl.