Stromae heeft met de hit ‘Alors on danse’ (‘laten we dus dansen’) en grote hit in Europa en (het ook Franssprekende) Canada. De Belgisch-Ruwandese singer-songwriter heeft een hypnotische, Franstalige hiphop-ballade geschreven over de onafwendbaarheid van verdriet en ellende in het menselijk bestaan, en over de vlucht in drugs die niet blijkt te helpen. Wat blijft is muziek, ritme en dans. Stromae’s dansen, is dansen tegen de dood.

De opbouw van het eerste couplet is poëtisch knap gedaan: elf keer ‘wie A zegt, zegt B’ (‘que dit… dit…’). Bovendien is het tweede kernwoord van elke zin een synoniem van het eerste kernwoord van de volgende zin. “Wie studeren zegt, zet werken // Wie werken zegt, zegt geld // Wie geld zegt, zegt uitgaven” enzovoorts. Als je jong bent, begin je vol idealen aan je school/studie/opleiding, maar als je eenmaal ‘klaargestoomd bent voor de arbeidsmarkt’, begint de tredmolen van het volwassen leven, met de bijbehorende verantwoordelijkheden en problemen. Je gaat werken, en daarmee verdien je geld. Maar als je geld verdient, ga je het uitgeven, en al snel geef je meer uit dan je verdient. Dat kan je dan opvangen door geld te gaan lenen, maar dat leidt weer tot schulden. En als je je schulden niet kan afbetalen, krijg je de deurwaarder op je dak. En dan, dan zit je echt goed in de shit.

Rat Race

Stromae suggereert dat het niet gaat om morele beslissingen, die leiden tot de (financiële) ondergang, maar een soort collectieve rat race, waarin ‘meer’ de norm is en ‘uitstel afstel’. Het ene, zo zegt Stromae, leidt ontegenzeggelijk tot het ander. Het is een soort noodlot, onontkoombaar, onafwendbaar, een Griekse tragedie.

Geen garanties

En wat voor het materiële (par excellence geld) domein geldt, geldt misschien wel nog sterker voor het immateriële domein, het terrein van liefde, vriendschap en familie. Ook daar leidt het ene onvermijdelijk tot het andere, zonder dat je het onder controle hebt. De liefde van twee mensen leidt bijna altijd tot kinderen, met de bijbehorende (maatschappelijke en pedagogische) zorgen en een flinke wissel op je relatie. Dat blijkt wel als Stromae zingt dat ‘wie altijd zegt, scheiding zegt’. Huwelijke stranden maar al te vaak. En zelfs bloedverwantschap is geen garantie voor geluk, want ‘wie naasten zegt, zegt rouw’ om hun ellende en dood. ‘Problemen komen zelden alleen,’ inderdaad.

Echte crisis

Stromae geeft dan nog even een fijnzinnige tik aan iedereen die moord en brand schreeuwt over de economische crisis alsof het einde van de beschaafde wereld aangebroken is. ‘Als iemand wereldcrisis zegt, zegt in hongersnood en Derde Wereld’. Oftewel de echte crisis is geen economisch, maar een moreel probleem, niet van centjes op banken, maar van het overleven van miljoenen armen in ontwikkelingslanden.

Wakker worden

Wie suf gebeukt is door de rat race van het moderne leven, moet kunnen ontspannen. En dan onderbeekt Stromae de inhoudelijke opsomming die het leeuwendeel van zijn lied uitmaakt, hoewel hij de uiterlijke stijl handhaaft. ‘ Wie moe-zijn zegt, zegt wakker worden, suf van de vorige dag’. Je zou denken dat wie aan het eind van de vermoeide werkweek ’s avonds thuiskomt, van ellende en moeheid in elkaar stort op zijn of haar bed. Nee, zegt Stromae, dan wordt je juist wakker. Niet alleen doelt hij op het bekende hedonistische adagium dat vrije tijd je echte leven is (en de rest bijzaak), maar dat je op sommige momenten uit de sociaal-maatschappelijke moet ontsnappen. Je afgestompte geest komt tot leven, tot creativiteit, tot reflectie. Het is een geestelijk ontwaken.

Drugs

En dan zijn er twee mogelijkheden om ‘wakker’ te zijn: drugs en dans. Drugs lijken aantrekkelijk, maar zijn het niet: ‘ecstasy betekent probleem’. Het probleem met drugs is namelijk dat ‘het je een trip geeft’, maar tegelijkertijd verlies ‘je je hoofd’ en ‘bidt je dat het zo snel mogelijk over is’. Niet elke trip is een geslaagde trip. Maar Stromae geeft nog een meer filosofische reden om van de drugs af te blijven. ‘Maar het is je lichaam, het is niet de hemel en je sluit nog meer je oren’. Oftewel drugs bevrijdt wellicht je lichaam (en dan nog voor even), maar bevrijdt niet je geest. In tegendeel, drugs sluiten je geest nog meer op in kluisters dan door het ‘normale leven’ al gebeurd was. Drugs maken het dus erger in plaats van beter. In je geest is de hemel te vinden, niet in je lichaam.

Dans

En dan komt de dans ten tonele, en daarmee onmiskenbaar de Afrikaanse achtergrond van Stromae. ‘Dus gaan we los, om de problemen te vergeten // En dan schreeuw je het nog harder en dat houdt aan.’ De dans is de drug voor de geest, in plaats van voor alleen het lichaam. Wie danst, is één met zijn lichaam én zijn geest. Wie danst, is één met al zijn mededansers. Wie danst, bezweert de duivels in je hoofd, die je geest afmatten en alle creatieve energie wegzuigen. Wie danst, protesteert en neemt het heft van het eigen leven in eigen hand.

Stromae’s dansen is dansen tegen de dood.

Orginele tekst

Alors on danse. (X3)

Qui dit étude dit travail,
Qui dit taf te dit les thunes,
Qui dit argent dit dépenses,
Qui dit crédit dit créance,
Qui dit dette te dit huissier,
Oui dit assis dans la merde.
Qui dit Amour dit les gosses,
Dit toujours et dit divorce.
Qui dit proches te dis deuils
car les problèmes ne viennent pas seul.
Qui dit crise te dis monde dit famine dit tiers- monde.
Qui dit fatigue dit réveille encore sourd de la veille,
Alors on sort pour oublier tous les problèmes.

Alors on danse… (X9)

Et la tu t’dis que c’est fini car pire que ça ce serait la mort.

Qu’en tu crois enfin que tu t’en sors quand y en a plus et ben y en a encore!
Ecstasy dis problème les problèmes ou bien la musique.
Ca t’prends les trips ca te prends la tête et puis tu prie pour que ça s’arrête.
Mais c’est ton corps c’est pas le ciel alors tu t’bouche plus les oreilles.
Et là tu cries encore plus fort et ca persiste…

Alors on chante
Lalalalalala, Lalalalalala,
Alors on chante
Lalalalalala, Lalalalalala

 

Nederlandse vertaling

Dus dan dansen we (3x)

Wie studeren zegt, zegt werken
Wie werken zegt, zegt geld
Wie geld zegt, zegt uitgaven
Wie krediet zegt, zegt schulden
Wie schulden zegt, zegt deurwaarder
Die zegt we zitten in de shit
Wie liefde zegt, zegt kinderen
Wie altijd zegt, zegt scheiding
Wie naasten zegt, zegt rouw
Want problemen komen zelden alleen
Wie wereldcrisis zegt, zegt hongernood en Derde Wereld
Wie moe-zijn zegt, zegt wakker worden, suf van de vorige dag
Dus gaan we los, om de problemen te vergeten

Dus dan dansen we (9)

En je zegt jezelf dat het nu gedaan is, want erger dan dat is alleen de dood
Wat denk je uiteindelijk geregeld te hebben wanneer er niets meer rest, maar goed, je bent er nog steeds
Ecstasy betekent probleem, problemen of beter de muziek.
Het geeft je een trip, neemt je hoofd en dan bid je dat het over gaat
Maar het is je lichaam, het is niet de hemel en je sluit nog meer je oren.
En dan schreeuw je het nog harder en dat houdt aan

Dus we zingen
Lalalalalala, Lalalalalala,
Dus we zingen
Lalalalalala, Lalalalalala

Bron: Deze recensie is gepubliceerd op mediareligiecultuur.nl.

Advertenties