De Gothics van vandaag zijn de rechtstreekse erfgenamen van de Romantici. En in hoeverre de Romantiek op haar beurt weer gestalte kreeg in esoterische stromingen, zijn de Gothics ook daarvan één van de erfgenamen. Als duizenden gothic-jongeren afgelopen week hun “Duisternis Zomer” hebben gevierd op muziek van een band die zijn teksten ontleend aan die van Blavatksy en haar Theosofie, is de Romantiek niet alleen weer springlevend, maar is zij eigenlijk nooit weg geweest.

In de Utrechtse Domkerk vierden bleke jongens en meisjes in het zwart hun jaarlijkse gothic lifestyle festival Summer Darkness. “Met haar middeleeuwse uiterlijk van kerken, torens, grachten en werfkelders is Utrecht het perfecte (zwart)romantische decor voor dit festival”, aldus de website van de organisatie. Het Italiaanse gezelschap Ataraxia opende vrijdag het bal, in de Domkerk, de ideale locatie voor het festival. Want gothic heeft, hoe weerbarstig dan ook, iets met en iets tegen religie. Jongens en meisjes in zwarte gewaden of kinky leer, met bleke ingevallen gezichtjes onder zwart geverfd haar, de goths. Flirtend met het kwaad, het boze hoofd vol van brandende kerken, satanisme, hekserij en natuurlijk vampirisme.

Lost Atlantis

De openingsact werd dus verzorgd door de band Ataraxia, die zichzelf beschrijven als “reizende pelgrims, op zoek naar en geïnspireerd door innerlijke reizen naar oorden waar edelheid van eeuwen geleden nog heerst.” Het titelnummers van hun laatste cd Lost Atlantis bestaat uit zes korte zinnen over een verloren gegane beschaving, waarschijnlijk dus Atlantis zelf. De mythe van het verzonken continent is een bekend en steeds terugkerend thema in de Westerse geschiedenis: van de filosoof Plato tot de jaren-zestig hit van Donovan (Hail Atlantis). Wie echter het cd-boekje bezit (of nazoekt op internet) vindt een bronvermelding bij de tekst van Lost Atlantis: “extract from “The Book of Dzyan” by M. Blavatsky”. En dat is een hele interessante vermelding, zeker in combinatie met de naam Atlantis en de subcultuur van de Gothics.

Blavatsky

De Blavatksy uit het cd-boekje van Ataraxia is Helena (Madame) Blavatsky (1831 – 1891). Zij is de oprichtster van het Theosofisch gezelschap. De Theosofie was al reeds sterk ontwikkeld door de inspanningen van de christelijke esotericus Jakob Boehme (1575-1624). De Blavatsky van het cd-boekje van Lost Atlantis is de oprichtster van het Theosofische Genootschap, dat tot de dag van vandaag bestaat. Zij ontwikkeld de Theosofie tot een coherente leer. Theosofen traceren hun ideeën terug naar antieke beschavingen zoals bijvoorbeeld India en het Klassieke Griekenland, waar bijvoorbeeld Plato (427-347 BC) en Plotinus (204-270) als belangrijke voorvaderen worden beschouwd. Feitelijk is de inhoud van de Theosofie een bonte mengeling van (esoterisch) christendom, Egyptische mystiek, Griekse filosofie, en Joodse kabbalah.

Ariërs en Atlantiërs

Zoals al reeds eerder gezegd was de mythe van het verzonken Atlantis al langer bekend. Ook Blavatsky en haar Genootschap gebruikten het mythische continent. Volgens de Theosofische kosmologie bestaat het universum uit een constante evolutie, die met concentrische cirkels naar een steeds hoger bewustzijnsniveau komt. In deze evolutie van vallen en opstaan vindt er een gevecht plaats op kosmisch niveau (zuiverheid versus chaos) en in de menselijke ziel (zuivering versus vervuiling). Het gaat om oneindige cycli van steeds zeven beschavingen, van spiritueel zeer ontwikkeld naar laag naar weer hoog ontwikkeld. In ‘onze’ cyclus is de volgorde: Geestwezens, Hyperboreanen, Lemurianen, Atlantiërs en (met weer opkomend spiritueel bewustzijn) de Ariërs. Een van de boeken waar Blavatsky zich op beroept m.b.t. haar theorieën is het Tibetaanse manuscript “Het boek van Dzyan”. Sommige wetenschappers beweren recentelijk dit manuscript boven water te hebben gekregen, andere mensen dat het boek een verzinsel van Blavatsky zijn.

Die “Ariërs” zullen later trouwens nog een vervelend staartje krijgen. Via schimmige figuren en antisemitische en algemeen-racistische groepjes in het Berlijn en het Wenen van eind 19de en begin 20e eeuw zal een vervormd soort theosofie binnendruppelen in de Nazi-ideologie van o.a. Heinrich Himmler.

Esoterische Romantiek

De theosofie is een typisch Romantische stroming (hoewel ze qua datering een beetje buiten de boot valt). De Romantiek (eind 18e/begin 19e eeuw) verwisselde het mechanische wereldbeeld van de Verlichting voor een organisch wereldbeeld. De bittere teleurstelling van de mislukkingen van de “grote, menselijke projecten” als de Franse Revolutie en de mensonterende gevolgen van de industriële revolutie, leidde tot een gecontroleerde vlucht van een groot aantal intellectuelen en kunstenaars, de Romantici. De vlucht uit het heden voerden hen vaak naar een sterk geïdealiseerd verleden (Atlantis), een even sterk geïdealiseerde toekomst (de geboorte van het science fiction-genre) en naar een exotisch, ver en vreemd land (Wild West, China of de Oriënt).

De Gothics van vandaag zijn de rechtstreekse erfgenamen van de Romantici. En in hoeverre de Romantiek op haar beurt weer gestalte kreeg in esoterische stromingen, zijn de Gothics ook daarvan één van de erfgenamen. Als duizenden gothic-jongeren afgelopen week hun “Duisternis Zomer” hebben gevierd op muziek van een band die zijn teksten ontleend aan die van Blavatksy en haar Theosofie, is de Romantiek niet alleen weer springlevend, maar is zij eigenlijk nooit weg geweest.

Bron: Deze ‘popexegese’ is eerder gepubliceerd op het weblog Geert-Meike.nl van de Faculteit Katholieke Theologie Utrecht .

Advertenties